Huquq himoyasi faoliyati, matbuot va mamlakatlardagi sharoitlar

Bu boʻlimda QARAVANning 2025-yildagi huquq himoyasi faoliyati va matbuotda biz haqimizda chiqqan maqolalar, shuningdek koʻplab ishtirokchilarimiz qochib kelgan Sharqiy Yevropa, Markaziy Osiyo va Kavkazda LGBTQ+ (lesbiyankalar, geylar, biseksuallar, trans insonlar, kvir insonlar va boshqalar) insonlarning hayot sharoitlari haqida hikoya qilinadi.

Shahar siyosati muhokamasida ishtirok

Nyu-York shahrining Irqiy tenglik boʻyicha komissiyasi (New York City Commission on Racial Equity) koʻmagida 4, 13, 20 va 22-oktabr kunlari muhokamalar oʻtkazdik, ularda taxminan 100 kishi qatnashdi. Huquqlar, tenglik va shahar siyosatida ishtirok etish haqida gaplashdik. Dasturlar va resurslar haqida qaror qabul qilishda hisobga olinishi uchun soʻrovnoma javoblarini shaharga topshirdik.

Koʻngillilarni oʻqitish

19-aprel kuni koʻngillilar stress va charchab qolish mavzusida toʻrt soatlik oʻqishdan oʻtdi.

Huquq himoyasi faoliyati

Yanvar oyida yangi ijroiya farmonlariga qarshi bayonot bilan chiqdik. Mart va aprel oylarida trans insonlarning huquqlari va koʻrinishi haqida postlar joylashtirdik.

Praydimiz mavzusi shunday edi: «Trans muhojirlarning huquqlari uchun turaylik» (Stand Up for Trans Immigrants’ Rights), hamjamiyat ishtirokchilari esa shahar aksiyalariga, jumladan 14-iyunda ham chiqishdi.

Matbuotda biz haqimizda

• PinkNews, mart oyidagi maqola
• Gay City News, may oyidagi maqolalar
• CBS News, iyun oyidagi reportaj
• Resisting Project 2025, may oyida biz haqimizda maqola

Shahar hayotida ishtirok

QARAVAN Gracie Mansionda Nyu-York merining LGBTQ+ Praydi sharafiga oʻtkaziladigan qabuliga (Mayor’s LGBTQ+ Pride Reception) taklif qilindi. Koordinatorimiz Maxim Ibadov Nyu-Yorkdagi tuman maslahat kengashi Brooklyn Community Board 13 ga tayinlandi.

Mintaqa mamlakatlarida LGBTQ+ insonlar uchun sharoitlar

2025-yilda Sharqiy Yevropa, Markaziy Osiyo va Kavkazdagi LGBTQ+ insonlar jinoiy javobgarlikka tortish, senzura va xavfsizlikka tahdidlarga duch keldi. Koʻplab ishtirokchilarimiz aynan shunday sharoitlardan qochib kelgan.

Gruziya

2024-yilda Gruziyada LGBTQ+ insonlarga qarshi keng qamrovli qonunlar qabul qilindi. Ular 2025-yilda ham mintaqaviy vaziyatning bir qismi boʻlib qoldi.

Qozogʻiston

2025-yil 30-dekabrda prezident «LGBT-targʻibot» deb ataluvchi narsaga taqiqni imzoladi, uni parlament noyabr va dekabrda maʼqullagan edi. Qonun qozogʻistonlik va xalqaro huquq himoyasi tashkilotlarining eʼtirozlariga qaramay LGBTQ+ insonlarning oʻzini erkin ifoda etishini chekladi. Uni qoʻllash 2026-yilda boshlandi.

Qirgʻiziston

2023-yilda Qirgʻizistonda LGBTQ+ haqidagi maʼlumotlarga cheklovlar qabul qilindi. Ular 2025-yilda ham mintaqaviy vaziyatning bir qismi boʻlib qoldi.

Rossiya

2025-yil oxiriga kelib LGBTQ+ faolligi uchun «ekstremizm» boʻyicha kamida 23 ta jinoyat ishi qoʻzgʻatildi. Noyabr oyida Moskva sudi 2024-yil dekabrida hibsda vafot etgan sayohat tashkilotchisi Andrei Kotovni vafotidan keyin aybdor deb topdi. 2025-yil dekabrida xususiy kvir-kechalar uchun uch kishi uy qamogʻiga olindi, faol Sasha Kazantseva esa sirtdan toʻqqiz yilga hukm qilindi. QARAVAN «ekstremizm» yorligʻini tan olmaydi.

Turkmaniston

Turkmanistonda erkaklar oʻrtasidagi ixtiyoriy jinsiy munosabatlar hamon qonun boʻyicha taʼqib qilinadi.

Oʻzbekiston

120-modda hamon erkaklar oʻrtasidagi ixtiyoriy jinsiy munosabatlarni jinoyat deb hisoblaydi. Human Rights Watch xabar berishicha, mahalliy huquq himoyasi guruhi 2025-yilda shu modda boʻyicha taʼqib qilingan kamida 16 kishini hujjatlashtirgan. QARAVANning koʻplab ishtirokchilari Oʻzbekistondan.

Boshpana ishlari boʻyicha qoʻllab-quvvatlash xatlarimiz mamlakatlardagi sharoitlar va ishtirokchilar oʻz xohishiga qarshi deportatsiya qilinsa, duch keladigan xavflarni tasvirlaydi.

Manbalar: Amnesty International, Human Rights Watch va Qozogʻistonning Adilet huquqiy bazasi. Havolalar va dalillarning cheklovlari manbalarni tekshirish boʻyicha alohida hujjatda keltirilgan.