Endi unchalik yolgʻiz emas
Timur 22 yoshda. U politsiya uning bitiruvchi kursiga hammani Ukrainaning bosib olingan sharqiga yoki politsiyaga yuborishlarini aytganidan keyin Rossiyadan ketdi. Frank Carson 83 yoshda, 1980-yillarda u OITSga chalingan odamlarni qoʻllab-quvvatlagan. QARAVANning Rainbow Connections dasturi ularni birga ingliz tilini mashq qilishlari uchun tanishtirdi.
Dastur ishtirokchisi
Timur, 22 yosh
Nyu-Yorkka qanday kelib qoldingiz?
Urush boshlanganda men Rossiya janubidagi farmatsevtika fakultetining beshinchi, oxirgi kursida oʻqirdim. Safarbarlik eʼlon qilinganda esa universitetga politsiyachilar kelib, bitirgandan keyin yo Donbassni [Ukrainaning bosib olingan sharqi] tiklashga borishimizni, yo politsiyaga ishga kirishimizni aytishdi. Besh yil tibbiyotni oʻqidim va birdan tanlov qolmadi. Gap endi faqat gey ekanligimda emas edi. Rossiyada hamma erkinligini yoʻqotdi. Bankdan pul oldim, Meksikaga uchib ketdim, 2022-yil 31-dekabrda chegarani kesib oʻtdim, besh kundan keyin esa Nyu-Yorkda edim.
Eng qiyini nima boʻldi?
Yolgʻizlik. Hech kim qayerga borishni, hatto oziq-ovqatni qayerdan sotib olishni ham aytib bermaydi. Bu yerda esa eng qiyini til toʻsigʻi.
Qayerdansiz?
Kabardin-Balkariyadan, bu Shimoliy Kavkaz. Men kurdman, buvim va bobom Erondan kelgan. Rossiyada irqchilik kuchli, shuning uchun ota-onam rus tilida aksentsiz gapirishim uchun menga kurd tilini ataylab oʻrgatishmagan. Bu yordam bermadi. Men musulmon oilada oʻsganman va doim ketishimga toʻgʻri kelishini bilardim. Ota-onam haligacha uylanishimni kutishadi, qarindoshlarimga oʻzim haqimda aytib berishdan esa qoʻrqaman.
QARAVAN haqida qanday bilib oldingiz?
Tasodifan. Nyu-Yorkdagi prayd-marshda [QARAVAN] kolonnasini koʻrdim va Yangi yil kechasiga keldim. Jamoadagi bir ayol menga Rainbow Connections haqida aytib berdi, u yerda ingliz tilini mashq qilish mumkin. Shu tariqa Frank bilan tanishdim, endi biz birga ingliz tili bilan shugʻullanamiz. Boʻsh vaqtim koʻproq boʻlganda, qoʻlimdan kelgancha yordam bermoqchiman. Bu yerdagi Rossiyadan kelgan koʻp LGBTQ+ insonlar qayerdan kelganlarini tezroq unutishga harakat qiladi, chunki hatto Brighton Beachda, sobiq SSSRdan kelgan muhojirlar tumanida ham gomofobiyadan qoʻrqishadi. Biz koʻproq koʻrinib turishimiz kerak.
Koʻngilli
Frank Carson, 83 yosh
Rainbow Connectionsga qanday kelgansiz?
Taxminan oʻn yil oldin Manhattandagi LGBTQ+ sinagogasi CBST orqali Nyu-Yorkda Rossiya va Ukrainadan kelgan, bu yerda tanishlari kam va ingliz tilini deyarli bilmaydigan LGBTQ+ insonlar borligini bilib oldim. Darhol ularga yordam bergim keldi: ular LGBTQ+, bu esa mening ham juda muhim bir qismim. CBSTdagi koʻngillilik faoliyatimni eslagan [QARAVAN]dan bir kishi men bilan bogʻlanganda, darhol rozi boʻldim.
Koʻngillilikdan tashqari nimalar bilan yashaysiz?
Men nafaqadaman, shuning uchun hayotimning deyarli hammasi koʻngillilik. Kollejda professor boʻlganman va hozir ham oʻzimni pedagog deb hisoblayman. 1989-yilda OITSga qarshi kurashga butunlay bagʻishlanish uchun universitetdan ketdim va omadim keldi: meni GMHCga ishga olishdi, u yerda kareramning soʻnggi 15 yilini oʻtkazdim. Haftada uch marta shaxsiy murabbiy, Qozogʻistonlik yosh yigit bilan shugʻullanaman.
OITS epidemiyasi yillari koʻngillilik faoliyatingizga qanday taʼsir qildi?
Koʻp jihatdan. Men baddi sifatida boshlaganman, yaʼni bemorni qoʻllab-quvvatlaydigan inson. Men qoʻllab-quvvatlagan yosh erkaklardan qanchasi vafot etganini sanagim kelmaydi: oʻshanda hali davo yoʻq edi. 1980-yillarda OIV bilan yashayotgan odamlarning koʻpincha gaplashadigan hech kimi boʻlmasdi. Oʻshanda ingliz tili muammo emas edi, lekin ehtiyoj xuddi shunday edi: seni tinglashlari, kimdir «Menda OIV yoʻq, lekin men ham shunga oʻxshash narsani boshdan kechirganman», deya olishi va inson uni eshitishayotganini his qilishi. Bu Rainbow Connections bilan toʻgʻridan-toʻgʻri oʻxshashlik. Unda koʻngilli boʻlganlarimiz koʻp odamlarga endi unchalik yolgʻiz emasligini his qilishga yordam beramiz.
Yordam berishga arziydimi, deb ikkilanayotgan odamga nima degan boʻlardingiz?
Hamma gap rahmdillikda. Siz hali ham koʻngillilar izlayotganingizni bilmagan edim. Endi bilaman va doʻstlarimga aytib beraman. Doʻstlarim juda mehribon odamlar.
2024-yil yanvarida Nyu-Yorkda yozib olingan. Frankning javoblari ingliz tilidan tarjima qilingan. Matn qisqartirilgan va tahrirlangan.
Rainbow Connections
Rainbow Connections yaqinda kelgan LGBTQ+ muhojirlarni, ularning koʻpchiligi boshpana soʻrovchilar, tayyorgarlikdan oʻtgan koʻngillilar bilan tanishtiradi: ingliz tilini mashq qilish, Nyu-York qanday tuzilganini tushunish, muloqot qilish va oddiy hissiy yordam olish mumkin. Dastur QARAVAN 2015–2017-yillarda CBST bilan birga olib borgan juftlik yordamini davom ettiradi.