Эми анчалык жалгыз эмес
Тимур 22 жашта. Полиция анын бүтүрүүчү курсуна баарын Украинанын басып алынган чыгышына же полицияга жиберишет деп айткандан кийин ал Россиядан кетип калган. Фрэнк Карсон 83 жашта, 1980-жылдары ал СПИД менен жашаган адамдарды колдогон. QARAVAN Rainbow Connections программасы аларды англис тилин чогуу үйрөнүшсүн деп тааныштырган.
Программанын катышуучусу
Тимур, 22 жашта
Нью-Йоркко кантип келип калдыңыз?
Согуш башталганда мен Россиянын түштүгүндөгү фармацевтика факультетинин бешинчи, акыркы курсунда окуп жаткам. Мобилизация жарыяланганда университетке полиция кызматкерлери келип, окууну бүтүргөндөн кийин биз же Донбассты [Украинанын басып алынган чыгышы] калыбына келтирүүгө барабыз, же полицияга иштегени барабыз деп айтышты. Мен беш жыл медицина окудум, анан күтүлбөгөн жерден тандоо калбай калды. Маселе мындан ары менин гей экенимде гана эмес эле. Россияда баары эркиндигин жоготту. Банктан акча алып, Мексикага учуп кеттим, 2022-жылдын 31-декабрында чек араны кесип өттүм, беш күндөн кийин Нью-Йоркто болдум.
Эмне баарынан оор болду?
Жалгыздык. Эч ким кайда барууну, ал тургай тамак-ашты кайдан сатып алууну да айтып бербейт. Ал эми бул жерде эң оор нерсе — тил тосмосу.
Сиз кайдансыз?
Кабардин-Балкариядан, бул Түндүк Кавказ. Мен күрдмүн, чоң энем менен чоң атам Ирандан келишкен. Россияда расизм күчтүү, ошондуктан ата-энем мен орусча акцентсиз сүйлөшүм үчүн мага атайын күрд тилин үйрөтүшкөн эмес. Бул жардам берген жок. Мен мусулман үй-бүлөсүндө чоңойдум жана кетишим керек болорун дайыма билчүмүн. Ата-энем дагы эле менин үйлөнүшүмдү күтүшөт, ал эми туугандарыма өзүм жөнүндө айтып берүүдөн коркомун.
QARAVAN жөнүндө кантип билдиңиз?
Кокустан. Нью-Йорктогу прайд-маршта [QARAVAN] колоннасын көрүп, Жаңы жыл кечесине келдим. Командадагы бир аял мага англис тилин практикалоого боло турган Rainbow Connections жөнүндө айтып берди. Ошентип мен Фрэнк менен тааныштым, азыр биз чогуу англис тилин окуйбуз. Бош убактым көбүрөөк болгондо, колумдан келишинче жардам бергим келет. Бул жердеги Россиядан келген көп ЛГБТК+ адамдар кайдан келгенин тезирээк унутууга аракет кылышат, анткени алар ал тургай мурдагы СССРден келген иммигранттар жашаган Brighton Beach районунда да гомофобиядан коркушат. Биз көбүрөөк көрүнүшүбүз керек.
Волонтёр
Фрэнк Карсон, 83 жашта
Rainbow Connections программасына кантип келдиңиз?
Болжол менен он жыл мурун Манхэттендеги ЛГБТК+ синагогасы CBST аркылуу Нью-Йоркто Россиядан жана Украинадан келген ЛГБТК+ адамдар бар экенин билдим: алардын бул жерде тааныштары аз, англисче дээрлик билишпейт. Мага дароо аларга жардам бергим келди: алар ЛГБТК+, ал эми бул менин өзүмдүн абдан маанилүү бир бөлүгүм. CBSTдеги волонтёрлугумду эстеген [QARAVAN] уюмунан бир адам мени менен байланышканда, мен дароо макул болдум.
Волонтёрлуктан тышкары эмне менен жашайсыз?
Мен пенсиядамын, ошондуктан жашоомдун дээрлик баары — волонтёрлук. Мен колледжде профессор болчумун жана дагы эле өзүмдү педагог деп эсептейм. 1989-жылы толугу менен СПИДге каршы күрөшкө берилүү үчүн университеттен кеттим жана мага ийгилик жылмайды: мени GMHC уюмуна жумушка алышты, ал жерде карьерамдын акыркы 15 жылын иштедим. Жумасына үч жолу жеке машыктыруучу менен машыгам — ал Казакстандан келген жаш жигит.
СПИД эпидемиясынын жылдары сиздин волонтёрлугуңузга кандай таасир этти?
Көп жагынан. Мен бадди катары баштадым — бадди деп оорулуу адамды колдогон кишини айтышат. Мен колдогон жаш эркектердин канчасы көз жумганын санагым келбейт: ал кезде дарылоо али жок болчу. 1980-жылдары ВИЧ менен жашаган адамдардын көбүнчө сүйлөшө турган эч кими жок болчу. Ал кезде англис тили көйгөй эмес эле, бирок муктаждык ошол эле болчу: сени угушу, кимдир бирөө: «Менде ВИЧ жок, бирок мен да ушуга окшош нерсени башымдан өткөргөм», — деп айта алышы жана адам өзүн угуп жатышканын сезиши. Бул Rainbow Connections программасы менен түз окшоштук. Андагы волонтёрлорубуз көп адамдарга мурдагыдай жалгыз эмес экенин сезүүгө жардам беришет.
Жардам берүүгө арзыйбы деп ойлонуп жүргөн адамга эмне деп айтмаксыз?
Баары боорукердикке байланыштуу. Сиздер дагы эле волонтёрлорду издеп жатканыңыздарды билген эмесмин. Эми билем жана досторума айтып берем. Менин досторум абдан боорукер.
2024-жылдын январында Нью-Йоркто жазылып алынган. Фрэнктин жооптору англис тилинен которулган. Текст кыскартылып, редакцияланган.
Rainbow Connections
Rainbow Connections жакында келген ЛГБТК+ иммигранттарды, алардын көбү башпаана сурагандар, даярдыктан өткөн волонтёрлор менен тааныштырат: англис тилин практикалоого, Нью-Йорк кантип түзүлгөнүн түшүнүүгө, баарлашууга жана жөнөкөй эмоционалдык колдоо алууга болот. Программа QARAVAN 2015–2017-жылдары CBST менен бирге жүргүзгөн жуп болуп колдоону улантат.