Serişdeler Pul, iýmit, kömek pullary we salgytlar
Bergiler we mugt maliýe maslahatlary
Eger size bergi barada jaň edýän ýa-da ýazýan bolsalar, muny äsgermezlik etmäň, ýöne bu hakyky bergi ýygnaýjydygyna göz ýetirýänçäňiz kart ýa-da hasap belgisini aýtmaň. Siziň hukuklaryňyz bar, Nýu-Ýorkda bolsa mugt maliýe maslahatçylary bar.
QARAVAN hukuk maslahatlaryny bermeýär we bizde hukukçy ýok. Eger size garşy kazyýete arza beren bolsalar, aklawça ýa-da mugt hukuk kömegi guramasyna (legal aid) ýüz tutuň.
Iň esasy
- Bergi ýygnaýjy (debt collector) adatça 5 günüň dowamynda karz berijini, möçberi we bergini jedelleşmegiň usulyny aýtmaga borçly. Eger aýtmasa, bu aldaw bolup biler.
- Eger kazyýet resminamalary gelen bolsa, olarda görkezilen senä çenli özüňiz ýa-da aklawçy arkaly jogap beriň. Ýogsam kazyýet size garşy karar çykaryp biler (default judgment).
- Şäher pul we bergiler boýunça mugt we gizlin maslahat berýär (NYC Financial Empowerment Centers). Onlaýn ýa-da 311 arkaly ýazylyp bolýar.
Äsgermezlik etmäň, ýöne maglumatlary hem aýtmaň
Eger bergi hakyky bolsa, jaňlara jogap bermeýändigiňiz sebäpli ýygnaýjy adatça sizden el çekmez: ol puly almagyň başga ýollaryny gözläp biler, şol sanda kazyýete arza berip biler. Ýygnaýjynyň hakykydygyna göz ýetirýänçäňiz maliýe maglumatlaryňyzy aýtmaň.
Bergi barada maglumat alyň
Ýygnaýjy adatça ilkinji gezek habarlaşanda ýa-da bäş günüň dowamynda karz berijini, berginiň möçberini we ony jedelleşmegiň usulyny aýtmaga borçly. Eger aýdyp bilmese ýa-da aýtmak islemese, bu galplyk bolup biler.
Gijikdirmän ýazyň
CFPB-de hat nusgalary bar, meselem, siziň bilen diňe aklawçy arkaly gatnaşmagy haýyş edýän hat. Haty ilkinji habarlaşmadan soň mümkin boldugyça çalt iberiň we nusgalaryny saklaň. Käbir maglumatlary diňe habarlaşmadan soň 30 günüň dowamynda sorap bolýar, ýöne soňra hem soramaga degýär. Hat nusgalary hukuk maslahatynyň ornuny tutmaýar.
Eger bergi siziňki däl bolsa ýa-da siz eýýäm tölän bolsaňyz
Resminamalar kömek eder. Bergi ýygnaýjydan bergidaryň hut sizdigini subut etmegini we mukdaryň nämeden emele gelendigini görkezmegini soraň. Şeýle hem onuň siz bilen habarlaşmagyny bes etmegini ýazmaça talap edip bolýar.
Hukuklaryňyzy biliň
Fair Debt Collection Practices Act kanunyna görä, bergi ýygnaýjylara sizi yzarlamak, gorkuzmak we kemsitmek gadagan. Eger size amatsyz wagtda ýa-da amatsyz ýere jaň etseler, başga wagtda ýa-da başga ýere jaň etmeklerini soramaga hukugyňyz bar.
Şikaýat ediň
Bergi ýygnaýjy barada CFPB-ä şikaýat edip bolýar.
Möhletinde jogap beriň
Eger bergi barada size garşy kazyýet talapnamasy berlen bolsa, kazyýet kagyzlarynda görkezilen senä çenli oňa jogap beriň — özüňiz ýa-da aklawçy arkaly. Jogap bermek bergini ykrar edýändigiňizi aňlatmaýar: ondan soň bergi ýygnaýjy berginiň hakykydygyny kazyýete subut etmeli.
Jogap bermeseňiz näme bolar
Kazyýet karz berijiniň talap edýän ähli mukdary, üstesine kanuny çykdajylar, göterimler we aklawçynyň çykdajylary üçin gyýabana karar (default judgment) çykaryp biler. Kazyýet çakylyk kagyzyny kabul etmekden ýüz öwürmegi talapnama üns bermezlik hökmünde kabul edip biler. Karary üýtgetmek kyn, ondan soň bolsa karz beriji ýagdaýa we ştatyň kanunlaryna baglylykda bergini aýlygyňyzdan tutup, emlägiňize gadaganlyk salyp ýa-da hasabyňyzdaky pully doňdurup biler.
Aklawçy tapyň
Aklawçy federal we ştat kanunlarynyň size nähili gorag berýändigini düşündirer. Käbir aklawçylar mugt ýa-da arzanladylan haka işleýär; hukuk kömegi guramalary (legal aid) we hukuk klinikalary, eger siz olaryň şertlerine laýyk gelseňiz, mugt kömek edip bilerler.
Dawa möhleti barada biliň
Eger dawa möhleti (talapnama berip bolýan wagt) geçen bolsa, bergi ýygnaýjynyň talapnama bermäge ýa-da onuň bilen gorkuzmaga hukugy ýok. Bermek niýetinde bolmadyk talapnamasy bilen gorkuzmaga hem onuň hukugy ýok.
Eger bergileri töläp bilmeýän bolsaňyz, kimiň näme hödürleýändigini deňeşdiriň.
Karz boýunça maslahat we beýleki teklipler (2026-njy ýylyň oktýabry)
| Bular kim | Näme edýär ýa-da näme wada berýär | Nämä üns bermeli | |
|---|---|---|---|
| Karz boýunça maslahat (credit counseling) | Adatça täjirçilik däl guramalar | Puly we bergileri nädip dolandyrmalydygy barada maslahat berýärler; aýlyk tölegi azaltmak üçin töleg meýilnamasyny (debt management plan) düzüp bilerler | Bergileri hasapdan aýryp bilmeýärler; töleg alyp bilerler; ilkinji maslahat adatça takmynan bir sagat dowam edýär. |
| Bergini düzgünleşdirmek (debt settlement) | Adatça täjirçilik kompaniýalary | Töleg üçin bergilerden halas etmegi wada berýärler, adatça siziň öňünden ýygnap goýýan bir gezeklik tölegiňiz bilen | Ne tygşytlamagy, ne-de möhletleri kepillendirip bilýärler; adatça siziň özüňiziň gazanjak şertleriňizden has gowusyny gazanyp bilmeýärler; netije alynmazdan öň töleg almak bikanun bolup biler. |
| Bergileri birleşdirmek üçin karz (debt consolidation loan) | Banklar, karz bileleşikleri we beýleki karz berijiler | Siz bir karz alýarsyňyz, onuň bilen birnäçe bergini ýapýarsyňyz we soňra aýda bir gezek töleýärsiňiz | Pes göterim wagtlaýyn bolup biler (teaser rate); möhlet uzak bolsa, töleg azalýar, ýöne jemi has köp töläp bilersiňiz. |
| Karz taryhyny düzetmek (credit repair) | Adatça täjirçilik kompaniýalary | Karz taryhyny ýa-da reýtingi düzetmegi wada berýärler, adatça siziň özüňiziň mugt edip bilýän işleriňizi edip | Dogry ýazgylar bilen hem jedelleşip bilerler, şonda reýting ilki üýtgeýär, soňra yzyna gaýdýar. |
Şertleri barlaň
18 ýaşdan kiçi bolmaly däl we Nýu-Ýorkda ýaşamaly ýa-da işlemeli; girdeji we immigrasiýa statusy möhüm däl. Maslahatlar mugt we gizlin.
Ýazylyň
Financial Empowerment Portal-da akkaunt bilen ýa-da akkauntsyz onlaýn ýazylyň: a866-dcwpwb.nyc.gov/talkmoney/book-appointment. Maslahatlar ýüzbe-ýüz ýa-da telefon arkaly, siziň diliňizde.
Resminamalary taýýarlaň
Näme bar bolsa alyň: hasaplar we göçürmeler, karz hasabatlary, bergi tölemek barada hatlar, salgyt deklarasiýalary, aýlyk hasap kagyzlary, kazyýet kagyzlary, talyp karzlary boýunça resminamalar. Geňeşçi olarsyz hem kömek eder. Mugt karz hasabaty — AnnualCreditReport.com-da.
Ilkinji duşuşykda näme bolar
Geňeşçi size jaň eder, doglan senäňizi we salgyňyzy tassyklamagy sorar we girdejileriňiz, çykdajylaryňyz, tygşytlaryňyz we bergileriňiz barada sorar. Ol karz hasabatyny almak üçin Social Security belgiňizi sorap biler, ýöne siziň ret etmäge hukugyňyz bar. Geňeşçiler hiç haçan pul soramaýarlar. Ahyrynda siz bilelikde hereket meýilnamasyny (Action Plan) düzersiňiz we size indiki duşuşygy teklip ederler.
Geňeşçi nämede kömek edip biler
Çykdajylar we karz taryhy, bergiler boýunça (şol sanda talyp karzlary boýunça) karz berijiler bilen gepleşikler, bergini azaltmak ýa-da tölegleri peseltmek meýilnamasy we gyssagly döwlet kömegini almak meselelerinde. Merkezler karz we grant bermeýär.
NYC Financial Empowerment Centers
Islendik statusNýu-Ýorkda ýaşaýarsyňyzMugt
Şäheriň NYC Department of Consumer and Worker Protection (DCWP) edarasyndan mugt we gizlin maslahatlar: býujet, karz taryhy, bergiler, talyp karzlary, hasap açmak. 18 ýaşdan kiçi bolmaly däl we Nýu-Ýorkda ýaşamaly ýa-da işlemeli; status möhüm däl. Onlaýn ýazylyň: a866-dcwpwb.nyc.gov/talkmoney/book-appointment.
Consumer Financial Protection Bureau: debt collection
Islendik statusMugt
Maliýe hyzmatlarynyň sarp edijilerini goraýan federal edara: bergidarlaryň hukuklaryny düşündirýär, hat nusgalaryny berýär we bergi ýygnaýjylar barada şikaýatlary onlaýn kabul edýär: consumerfinance.gov/complaint.
- Debt collector
- Bergi ýygnaýjy: bergini gaýtarmagy talap edýän kompaniýa ýa-da adam; olara Fair Debt Collection Practices Act kanuny degişli.
- Validation information
- Bergi barada maglumatlar: karz berijiniň ady, mukdar we jedelleşmegiň usuly; bergi ýygnaýjy, adatça, olary ilkinji habarlaşanda ýa-da bäş günüň dowamynda bermäge borçly.
- Default judgment
- Eger siz talapnama jogap bermedik bolsaňyz, kazyýetiň size garşy karary. Ondan soň karz beriji, meselem, bergini aýlygyňyzdan tutup biler.
- Garnishment we lien
- Garnishment — bergini aýlykdan tutmak. Lien — karz berijiniň bergi üçin siziň emlägiňize bolan hukugy.
- Statute of limitations
- Dawa möhleti: karz berijiniň bergi barada talapnama bermäge hukugy bolan döwür.
- Credit counseling
- Karz boýunça maslahat: adatça puly we bergileri nädip dolandyrmalydygy barada maslahat berýän täjirçilik däl guramalar.
- Debt management plan
- Töleg meýilnamasy: siz geňeşçä bir töleg geçirýärsiňiz, ol bolsa siziň karz berijileriňize töleýär.
- Action Plan
- NYC Financial Empowerment Center-de geňeşçi bilen düzýän ýazmaça hereket meýilnamaňyz.
Bu umumy maglumat, hukuk maslahaty däl: QARAVAN-da hukukçy ýok. QARAVAN ABŞ-a girmäge kömek etmeýär we wiza, çakylyk, hemaýatkärlik ýa-da ewakuasiýa resmileşdirip bilmeýär. Öz işiňiz boýunça ygtyýarnamaly immigrasiýa aklawçysyna ýa-da ABŞ-nyň Adalat ministrligi tarapyndan akkreditlenen wekile ýüz tutuň.