Indi beýle ýalňyz däl
Timur 22 ýaşynda. Polisiýa onuň uçurym kursuna hemmeleriň Ukrainanyň basylyp alnan gündogaryna ýa-da polisiýada işlemäge iberiljekdigini aýdandan soň, ol Russiýadan gitdi. Frank Carson 83 ýaşynda, 1980-nji ýyllarda ol SPID bilen ýaşaýan adamlary goldady. QARAVAN-yň Rainbow Connections maksatnamasy olary bilelikde iňlis dilini öwrenmekleri üçin tanyşdyrdy.
Maksatnamanyň gatnaşyjysy
Timur, 22 ýaşynda
Nýu-Ýorka nädip düşdüňiz?
Uruş başlananda, men Russiýanyň günortasynda farmasewtika fakultetiniň bäşinji, iň soňky ýylynda okaýardym. Mobilizasiýa yglan edilende bolsa uniwersitete polisiýa işgärleri gelip, uçurymdan soň ýa Donbasy [Ukrainanyň basylyp alnan gündogary] dikeltmäge gitjekdigimizi, ýa-da polisiýa işe girjekdigimizi aýtdylar. Men bäş ýyl lukmançylyk okadym, birden saýlaw galmady. Mesele indi diňe meniň geý bolmagymda däldi. Russiýada hemmeler azatlygyny ýitirdi. Bankdan pul aldym, Meksika uçdum, 2022-nji ýylyň 31-nji dekabrynda serhetden geçdim, bäş günden soň bolsa Nýu-Ýorkdadym.
Iň kyn zat näme boldy?
Ýalňyzlyk. Hiç kim nirä gitmelidigini, hatda iýmiti nireden satyn almalydygyny hem aýdyp bermeýär. Bu ýerde bolsa iň kyn zat dil päsgelçiligi.
Siz nireden?
Kabardino-Balkariýadan, bu Demirgazyk Kawkaz. Men kürt, mamam we babam Eýrandan gelipdirler. Russiýada jynsparazlyk güýçli, şonuň üçin ene-atam rus dilinde aksentsiz gürlemegim üçin maňa kürt dilini bilgeşleýin öwretmediler. Bu kömek etmedi. Men musulman maşgalasynda ulaldym we hemişe gitmeli boljakdygymy bilýärdim. Ene-atam henizem meniň öýlenmegime garaşýarlar, garyndaşlaryma bolsa özüm barada aýtmaga gorkýaryn.
QARAVAN barada nädip bildiňiz?
Tötänden. Nýu-Ýorkdaky praýd ýörişinde [QARAVAN] kolonnasyny gördüm we Täze ýyl agşamyna geldim. Topardan bir aýal maňa iňlis dilinde gürleşip türgenleşip boljak Rainbow Connections barada gürrüň berdi. Şeýdip men Frank bilen tanyşdym, indi biz iňlis dilini bile öwrenýäris. Boş wagtym köpräk bolanda, elimden gelşiçe kömek etmek isleýärin. Bu ýerdäki Russiýadan gelen köp LGBTQ+ adamlar nireden gelendiklerini tizräk unutmaga çalyşýarlar, sebäbi öňki SSSR-den gelen immigrantlaryň etraby bolan Brighton Beach-de hem gomofobiýadan gorkýarlar. Biz has göze görnükli bolmaly.
Meýletinçi
Frank Carson, 83 ýaşynda
Rainbow Connections-a nädip geldiňiz?
On ýyl töweregi mundan ozal Manhattan-daky LGBTQ+ sinagogasy bolan CBST arkaly men Nýu-Ýorkda Russiýadan we Ukrainadan gelen, bu ýerde tanyşlary az we iňlis dilini hem bilmeýän diýen ýaly LGBTQ+ adamlaryň bardygyny bildim. Olara derrew kömek etmek isledim: olar LGBTQ+, bu bolsa meniň özümiň gaty möhüm bölegim. [QARAVAN] guramasyndan CBST-däki meýletinçiligimi ýatlaýan bir adam meniň bilen habarlaşanda, men derrew razy boldum.
Meýletinçilikden başga durmuşyňyz nämeden ybarat?
Men pensiýada, şonuň üçin durmuşymyň köp bölegi meýletinçilik. Men kollejde professor bolupdym we henizem özümi mugallym hasaplaýaryn. 1989-njy ýylda özümi doly SPID-e garşy göreşe bagyşlamak üçin uniwersitetden gitdim we maňa bagt ýylgyrdy: meni GMHC-ä işe aldylar, şol ýerde karýeramyň soňky 15 ýylynda işledim. Hepdede üç gezek şahsy tälimçi, Gazagystandan gelen ýaş ýigit bilen türgenleşýärin.
SPID epidemiýasynyň ýyllary meýletinçiligiňize nähili täsir etdi?
Köp babatda. Men badi bolup başladym, ýagny syrkawa goldaw berýän adam. Goldaw beren ýaş erkeklerimden näçesiniň aradan çykandygyny sanamak islemeýärin: ol wagt entek bejergi ýokdy. 1980-nji ýyllarda AIW bilen ýaşaýan adamlaryň köplenç gürleşere adamy ýokdy. Ol wagt iňlis dili mesele däldi, ýöne zerurlyk şol bir zatdy: seni diňlemeleri, kimdir biriniň: «Mende AIW ýok, ýöne men hem şoňa meňzeş bir zady başdan geçirdim» diýip bilmegi we adamyň özüni diňlenýän ýaly duýmagy. Bu Rainbow Connections bilen göni meňzeşlik. Onda meýletinçi bolanlarymyz köp adama özlerini öňküsi ýaly ýalňyz duýmazlyga kömek edýäris.
Kömek etmelidigine ýa-da däldigine ikirjiňlenýän adama näme diýerdiňiz?
Hemme zat rehimdarlyga bagly. Siziň henizem meýletinçi gözleýändigiňizi bilmeýärdim. Indi bilýärin we dostlaryma aýdaryn. Meniň dostlarym gaty duýgudaş adamlar.
2024-nji ýylyň ýanwarynda Nýu-Ýorkda ýazga alyndy. Frankyň jogaplary iňlis dilinden terjime edildi. Tekst gysgaldyldy we redaktirlendi.
Rainbow Connections
Rainbow Connections ýakynda gelen, köpüsi gaçybatalga soraýan LGBTQ+ immigrantlary taýýarlanan meýletinçiler bilen tanyşdyrýar: iňlis dilinde gürleşip türgenleşip, Nýu-Ýorkuň nähili gurlandygyna düşünip, gürleşip we ýönekeý emosional goldaw alyp bolýar. Maksatnama QARAVAN-yň 2015–2017-nji ýyllarda CBST bilen bilelikde alyp baran jübüt goldawyny dowam etdirýär.