Resurslar Xavfsizlik va huquqlaringiz
Shahar va shtat qonunlari nimani himoya qiladi va himoya qayerda tugaydi
Nyu-York va shtat qonunlari shahar va mahalliy xizmatlarga nimani taqiqlaydi va federal immigratsiya xizmatiga nimani taqiqlay olmaydi.
Bu umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas: QARAVANda yuristlar yoʻq. QARAVAN AQSHga kirishga yordam bermaydi va viza, taklifnoma, homiylik yoki evakuatsiyani rasmiylashtira olmaydi. Oʻz ishingiz boʻyicha litsenziyaga ega immigratsiya advokatiga yoki AQSH Adliya vazirligi akkreditatsiya qilgan vakilga murojaat qiling.
Shaharning federal immigratsiya hokimiyatlariga yordamini cheklaydigan Nyu-York qonunlari sanctuary laws, «boshpana-shahar» qonunlari deb ataladi. Ular shahar xizmatlari, masalan, NYPD va shahar qamoqxonasi uchun qoidalar belgilaydi, lekin ICE uchun emas.
Qonunlar tez oʻzgaradi, shtat qonunlarining bir qismi ustidan sudda eʼtiroz qilinmoqda. Bu yerda 2026-yil noyabr holatidagi qoidalar keltirilgan; bu yuridik maslahat emas, umumiy maʼlumot, QARAVANda esa yuristlar yoʻq.
Eng muhimi
- Nyu-York qonunlari shahar xizmatlariga immigratsiya hibslarida yordam berishni taqiqlaydi, lekin ICEning oʻziga shaharda ishlashga toʻsqinlik qilmaydi.
- NYPD ICEning odamni ushlab turish haqidagi soʻrovini faqat sud orderi va zoʻravonlik yoki ogʻir jinoyat uchun sudlanganlik boʻlsa yoki maʼlumotlar terrorizmda gumon qilinuvchilar roʻyxatiga mos kelsa bajaradi.
- Bu qonunlar federal agentlarni deyarli cheklamaydi, shuning uchun ICE bilan uchrashganda hamma joydagidek harakat qiling: jim turing, eshikni ochmang, hech narsaga imzo chekmang.
Shahar va shtat qonunlari amalda
| Shahar va mahalliy xizmatlar uchun nima cheklangan | Nima mumkinligicha qoladi | |
|---|---|---|
| Immigratsiya nazoratiga yordam | Shahar xizmatlari shaharning vaqti, puli va mol-mulkini immigratsiya nazoratiga yordam berishga sarflash huquqiga ega emas (Nyu-York qonunlar toʻplami Administrative Code § 10-178); bunday yordam haqidagi soʻrovlar qayd etiladi | NYPD avvalgidek asosan immigratsiya nazorati bilan shugʻullanmaydigan guruhlarda qatnashish va jinoiy tergovlarda hamkorlik qilish huquqiga ega; shaharning Tergov departamenti (Department of Investigation, DOI) beshta holatni tekshirdi va ulardan birida NYPD xodimi tomonidan qoidabuzarlik topdi |
| ICEning odamni ushlab turish haqidagi soʻrovi (detainer) | NYPD fuqarolik soʻrovini faqat sud orderi va ogʻir yoki zoʻravonlik jinoyati uchun sudlanganlik boʻlsa yoki maʼlumotlar terrorizmda gumon qilinuvchilar roʻyxatiga mos kelsa bajaradi (Administrative Code § 14-154) | Shtat qonuniga koʻra ICE avvalgidek qamoqxonalarga soʻrov yuborish va odamni boshqa shtatga olib ketish huquqiga ega |
| Shahar binolari | Shahardan boʻlmagan huquqni muhofaza qilish organlari xodimlariga sud orderisiz yoki boshqa shartlarsiz (§ 4-210) shahar binolari va hududlarining begonalar uchun yopiq qismlariga kirish mumkin emas; shahar avtoturargohlaridan yigʻilish joyi sifatida foydalanish mumkin emas; federal immigratsiya hokimiyatlariga Rikers orolida (shahar qamoqxonasi) idora saqlash mumkin emas | Koʻchalarda, xususiy uylarda va ish joylarida bu taqiqlar amal qilmaydi |
| Maktablar, kasalxonalar, ibodatxonalar va boshqa joylar | Shtat qonuniga koʻra yopiq qismlarga kirish uchun sud orderi kerak, maktablar esa oʻquvchilar haqidagi maʼlumotlarni sud orderisiz bermaydi | Legal Aid Society tashkiloti qonun asosan federal xizmatlarni emas, shtat va shahar hokimiyatlarini cheklashi va uning bir qismi ustidan sudda eʼtiroz qilinayotgani haqida ogohlantiradi |
| Shaharda ICE hibsga olishlari | Shahar qonunlari ICEning oʻziga odamlarni hibsga olishni taqiqlamaydi | Shahar hisobotiga koʻra, 2025-yil 20-yanvardan 2026-yil 10-martgacha ICE Nyu-York va uning atrofida taxminan 5 567 kishini hibsga olgan, ularning yarmidan koʻpini 26 Federal Plazadagi immigratsiya sudida |
| Immigratsiya sudlarida hibsga olishlar | 2026-yil 18-maydagi vaqtinchalik chora: jarayon davom etar ekan, ICEga 26 Federal Plaza, 201 Varick Street va 290 Broadway manzillaridagi immigratsiya sudiga kelgan odamlarni binolarda va ularning yonida hibsga olish asosan mumkin emas | Yuristdan qaror ustidan shikoyat qilingan-qilinmaganini soʻrang va hibsga olinish holati uchun rejani tayyor tuting |
Administrative Code § 14-154 (ICEning NYPDga soʻrovlari)
Istalgan maqom
Nyu-York politsiyasi ICEning odamni ushlab turish haqidagi fuqarolik soʻrovini (detainer) faqat sud orderi va ogʻir yoki zoʻravonlik jinoyati uchun sudlanganlik boʻlsa yoki maʼlumotlar terrorizmda gumon qilinuvchilar roʻyxatiga mos kelsa bajarish huquqiga ega.
Administrative Code § 10-178 (Local Law 228 of 2017)
Istalgan maqom
Shahar resurslari immigratsiya nazorati uchun ishlatilmaydi; bunday yordam haqidagi soʻrovlar qayd etiladi. NYPD avvalgidek asosan immigratsiya nazorati bilan shugʻullanmaydigan guruhlarda qatnashish va jinoiy tergovlarda hamkorlik qilish huquqiga ega.
Administrative Code § 4-210 (Local Law 246 of 2017)
Istalgan maqom
Shahardan boʻlmagan huquqni muhofaza qilish organlari xodimlari sud orderisiz yoki qonunda sanab oʻtilgan boshqa shartlarsiz shahar binolari va hududlarining begonalar uchun yopiq qismlarida boʻlish huquqiga ega emas.
Local Law 63 of 2026
Istalgan maqom
Qonun «federal immigratsiya hokimiyatlari» va «immigratsiya nazorati» tushunchalarini kengaytirdi va federal immigratsiya hokimiyatlariga Rikers orolida (shahar qamoqxonasi) idora saqlashni taqiqladi.
Executive Order 13 («Protecting New Yorkers from Abusive Immigration Enforcement»)
Istalgan maqom
Merning 2026-yil 6-fevraldagi farmoyishi. Shahar avtoturargohlaridan shahardan boʻlmagan huquqni muhofaza qiluvchilarning operatsiyalari uchun yigʻilish joyi sifatida foydalanishni taqiqlaydi va oltita shahar idorasini immigratsiya xizmatlari bilan muomala qoidalarini eʼlon qilish, xodimlarni oʻqitish va qonunlarga rioya etilishini tekshirishga majbur qiladi. 2026-yil mayda tekshiruv natijalariga koʻra mer NYPD uchun yangi qoidani tasdiqladi: federal immigratsiya xizmatlarining mavjudligi bilan bogʻliq har bir 911 qoʻngʻirogʻi haqida politsiya rahbariyati va uning yuristlariga xabar beriladi, joyga esa katta ofitser boradi.
Mahalliy politsiyaning ICE bilan kelishuvlarini taqiqlash (Local Cops, Local Crimes Act)
Istalgan maqom
Mahalliy politsiya ICE bilan rasmiy kelishuvlar (masalan, politsiyachilar immigratsiya ofitseri sifatida ishlaydigan «287(g)» kelishuvlari) ham, norasmiy kelishuvlar ham tuzish huquqiga ega emas. Jinoiy ishlar boʻyicha federal xizmatlar bilan hamkorlik qilish huquqi politsiyada avvalgidek bor. Gubernator qonunni 2026-yil 27-mayda imzoladi; amaldagi kelishuvlarni 2026-yil 25-avgustgacha bekor qilish kerak edi. 2026-yil 3-avgustda federal sud AQSH Adliya vazirligining daʼvosi boʻyicha bu taqiqni toʻxtatib turishni rad etdi. 27-avgustda shtat bosh prokurori Rensselaer okrugi sherifi ustidan sudga daʼvo qildi: ICE bilan kelishuvni faqat u bekor qilmagan edi.
Mahalliy qamoqxonalar va ICE
Istalgan maqom
Mahalliy qamoqxonalar hibsga olinganlarni saqlash uchun ICE bilan shartnoma tuzish huquqiga ega emas, amaldagi shartnomalar esa 2026-yil oxirigacha yopilishi kerak. ICE avvalgidek qamoqxonadan odamni ushlab turishni soʻrashi (detainer) va hibsga olinganlarni boshqa shtatlarga olib ketishi mumkin.
Odamlar haqidagi maʼlumotlar va davlat binolariga kirish
Istalgan maqom
Shtat va mahalliy hokimiyat xodimlari davlat pulini va vaqtini immigratsiya nazoratiga sarflash huquqiga ega emas, aksariyat hollarda esa shaxsiy maʼlumotlarni immigratsiya maqsadlarida berish va ICEni davlat binolari va hududlarining begonalar uchun yopiq qismlariga kiritish huquqiga ega emas. Bu ayniqsa huquqni muhofaza qilish organlariga aloqasi boʻlmagan xodimlarga, masalan, ijtimoiy xizmatlar xodimlariga tegishli.
Odamlar xavfsiz boʻlishi kerak boʻlgan joylar (sensitive locations)
Istalgan maqom
Bular maktablar va kollejlar, kasalxonalar va tibbiyot muassasalari, bolalar markazlari, ibodat joylari, psixiatrik yordam muassasalari, oilaviy va ijtimoiy xizmatlar, uy-joy, bogʻlar, bolalar maydonchalari, keksalar markazlari va saylov uchastkalari. Legal Aid Society maʼlumotlariga koʻra, ICE, qoida tariqasida, bunday joylarning yopiq qismlariga (xonalar, sinflar, yordamchi xonalar) sud orderisiz kirish huquqiga ega emas; maʼmuriy order yetarli emas. Maktablar maqomi sababli qabul qilishni rad etish, oʻquvchilar va oilalar haqidagi maʼlumotlarni berish, ICEga oʻquvchini sud orderisiz soʻroq qilish yoki olib ketishga ruxsat berish huquqiga ega emas.
Mansabdor shaxslarni sudga berish huquqi
Istalgan maqom
Qonun davlat xizmatchilarini, shu jumladan federal agentlarni, konstitutsiyaviy huquqlarni buzgani uchun sudga berish huquqini yaratadi. Sud koʻrsatma chiqarishi va pul kompensatsiyasi tayinlashi mumkin.
Niqoblar va guvohnomalar (sud tomonidan toʻxtatilgan)
Istalgan maqom
Qonunga koʻra huquqni muhofaza qilish organlari xodimlari, shu jumladan federal agentlar, odatda yuzini yopmasligi kerak va oʻzini tanituvchi maʼlumotlarni koʻrsatishi shart. Ammo 2026-yil 3-avgustda federal sudya Mae D’Agostino (Northern District of New York) AQSH Adliya vazirligining daʼvosi boʻyicha shtatga bu qoidani federal agentlarga nisbatan qoʻllashni ish yakuniy hal boʻlguncha taqiqladi. Bu buyruq amalda ekan, ICE agentlari niqob taqishi va guvohnoma koʻrsatmasligi mumkin.
Office of Immigrant Trust
Istalgan maqom
Shtat bosh prokurori idorasidagi yangi boʻlinma; 2026-yilgi qonunga koʻra u odamlarning maktablar, kasalxonalar va davlat muassasalariga ishonchini saqlashi kerak.
Protect Our Courts Act (New York Civil Rights Law § 28)
Istalgan maqom
Oʻzi yoki oila yoxud xonadon aʼzosi taraf yoki ehtimoliy guvoh boʻlgan majlisga vijdonan borayotgan odamni sudga ketayotganda, sudda va qaytishda jinoiy boʻlmagan ish boʻyicha hibsga olish (civil arrest) mumkin emas, agar hibsga olish uchun sud orderi yoki buyrugʻi boʻlmasa. Qasddan buzish sudni hurmat qilmaslik va qonunsiz ozodlikdan mahrum qilish hisoblanadi; jabrlanuvchi va shtat bosh prokurori fuqarolik daʼvosi berishi mumkin. Shtat Senati saytida 2020-yil 18-dekabrdagi tahriri berilgan. Qonun federal immigratsiya agentlari tomonidan hibsga olishga qanday qoʻllanishini yuristdan soʻrang.
ICE tomonidan immigratsiya sudlari yonida hibsga olishga qarshi federal sudning vaqtinchalik chorasi
Istalgan maqom
2026-yil 18-mayda Manhattandagi federal sud (S.D.N.Y.) sudyasi P. Kevin Castel Make the Road New York daʼvosi boʻyicha vaqtinchalik chora qabul qildi: jarayon davom etar ekan, ICE asosan 26 Federal Plaza, 201 Varick Street va 290 Broadway binolarida va ularning yonida immigratsiya sudiga kelganlarni hibsga ololmaydi. DHSning 2021-yilgi yoʻriqnomasi yana amal qiladi; unga koʻra bunday hibslarga faqat juda cheklangan hollarda, masalan jamoat xavfsizligiga jiddiy tahdid boʻlganda, yoʻl qoʻyiladi.
Qonun ICEni eshigingiz oldida toʻxtatadi deb umid qilmang
Shahar va shtat qonunlari shahar va mahalliy xizmatlarni cheklaydi, lekin federal agentlarni emas. Uyda, koʻchada, ishda va ushlab qolinganda oʻzingizni qanday tutish haqida «Agar oldingizga ICE xodimlari kelgan boʻlsa» materialida oʻqing.
Hibsga olingandan keyin barmoq izlari ICEga borishini biling
Shahar va shtat qonunlari bu almashinuvni toʻxtatmaydi. Agar politsiya sizni hibsga olib, barmoq izlaringizni olsa, ular FBIga yuboriladi, FBI esa ularni avtomatik ravishda Ichki xavfsizlik vazirligiga (DHS) uzatadi, toki ICE sizni chiqarib yuborish mumkinligini tekshirsin (ICE Secure Communities dasturini shunday tasvirlaydi). Shuning uchun har qanday hibsni, hatto kichik ish boʻyicha boʻlsa ham, immigratsiya yuristi bilan muhokama qiling.
Shahar xizmatlariga murojaat qiling
Shahar qonunlari aynan hujjatsiz odamlar chiqarib yuborilishdan qoʻrqmasdan jinoyatlar haqida xabar bera olishi, davolanishi va boshqa muhim xizmatlardan foydalana olishi uchun qabul qilingan.
911 ga qilingan qoʻngʻiroq bilan nima boʻlishini biling
Mer 2026-yil may oyida Executive Order 13 boʻyicha tekshiruvdan keyin tasdiqlagan qoidaga koʻra, NYPD federal immigratsiya xizmatlari ishtirokidagi 911 qoʻngʻiroqlari haqida rahbariyatga va oʻz yuristlariga xabar beradi hamda joyga katta ofitserni yuboradi.
Oila rejasini oldindan tuzing
Favqulodda holatlar uchun bir odamni tanlang, uning raqamini yodlab oling, hujjatlarni ishonchli joyga qoʻying va bolalar uchun vasiy haqida oʻylab koʻring.
Sanctuary City Laws in New York City (shahar immigrantlar ishlari boshqarmasining bukleti)
Istalgan maqomBepul
MOIAning shahar qonunlari haqidagi qisqa bukleti, rus tilida ham bor. Unda aytilishicha, shahar qonunlari shahar xizmatlari uchun chegaralar belgilaydi, lekin bu Nyu-Yorkda hech kim chiqarib yuborilmaydi degani emas.
Legal Aid Society: What You Need to Know About New York State’s New Immigration Protections
Istalgan maqomBepul
Legal Aid Societyning 2026-yilgi shtat qonunlari haqidagi yoʻriqnomasi (2026-yil 10-avgustda yangilangan), rus tilida ham bor.
Department of Investigation (DOI) ning shahar qonunlariga rioya qilinishi haqidagi hisobotlari
Istalgan maqom
DOI 2025-yilda NYPD va shahar qamoqxonasi qonunlarga qanday rioya qilishini tekshirdi; NYPD haqidagi hisobotda (2025-yil dekabr) beshta holat koʻrib chiqilgan, bittasi buzilish deb topilgan.
- Sanctuary laws
- «Boshpana shahri» qonunlari: shahar va mahalliy hokimiyat federal immigratsiya nazoratiga qanday va qachon yordam berishini cheklaydigan qoidalar.
- Detainer
- ICE olib ketishga ulgurishi uchun odamni yana bir muddat qamoqda saqlab turish haqida ICEning qamoqxona yoki politsiyaga yuboradigan soʻrovi.
- Sud orderi (judicial warrant)
- Sudya imzolagan, biror joyni tintuv qilish yoki odamni hibsga olishga ruxsat beradigan qogʻoz; maʼmuriy orderni immigratsiya xizmati xodimi imzolaydi va u bunday huquq bermaydi.
- Administrative Code
- Nyu-York shahri qonunlari toʻplami.
- Executive Order
- Shahar merining shahar xizmatlari uchun qoida kuchiga ega farmoyishi.
- 287(g)
- Federal qonun boʻlimining raqami; unga koʻra mahalliy politsiya ICE bilan kelishuv tuzib, immigratsiya ofitserlari ishining bir qismini bajarishi mumkin.
- Department of Investigation (DOI)
- Shahar xizmatlari ishini, shu jumladan immigratsiya nazoratiga yordam berish haqidagi qonunlarga rioya qilinishini tekshiradigan shahar Tergov departamenti.
- Office of Immigrant Trust
- Nyu-York shtati bosh prokurori idorasidagi yangi boʻlinma.
- Jinoiy boʻlmagan ish boʻyicha hibsga olish (civil arrest)
- Jinoiy boʻlmagan ish boʻyicha hibsga olish.
Barcha sahifalar: Xavfsizlik va huquqlaringiz
Manbalar, tekshirildi: 2026-yil noyabr
- nyc.gov/site/immigrants/legal-resources/know-your-rights.page
- nyc.gov/assets/doi/reports/pdf/2025/49NYPD.SancLawsRelease.Rpt…
- nyc.gov/assets/doi/Testimony/2026/DOITestimonySanctuaryLaws.03…
- nyc.gov/content/dam/nycgov/mayors-office/downloads/pdf/press-r…
- legalaidnyc.org/get-help/immigration-deportation/what-you-need…
- nysenate.gov/legislation/laws/CVR/28*2
- legalaidnyc.org