Agar ishda sizga jinsiy orientatsiyangiz, gender identifikatsiyangiz, kelib chiqishingiz, maqomingiz yoki boshqa belgi tufayli yomonroq munosabatda boʻlishsa yoki sizga tazyiq oʻtkazib, shilqimlik qilishsa (harassment), bepul shikoyat qilish mumkin. Nyu-Yorkda bu bilan uchta idora shugʻullanadi: shahar, shtat va federal idoralar.
QARAVAN yuridik xizmatlar koʻrsatmaydi va ishlarni yuritmaydi, lekin bepul yurist topishga yordam beradi. Muddatlar qisqa: hammasini darhol yozib qoʻying va murojaat qilishni kechiktirmang.
Eng muhimi
- Shahar idorasi NYC Commission on Human Rights (CCHR) shikoyatlarni bepul, onlayn-shakl orqali qabul qiladi: nyc.gov/site/cchr/about/report-discrimination.page. Muddat — bir yil, gender sababli tazyiq va shilqimlik uchun esa — uch yil.
- New York State Division of Human Rights (DHR), shtat idorasi, kamsitish haqidagi xabarlarni onlayn-shakl orqali qabul qiladi: webapps.dhr.ny.gov/discrimination-report. 2024-yil 15-fevraldan boshlab boʻlgan holatlar uchun muddat — uch yil.
- Federal idora U.S. Equal Employment Opportunity Commission (EEOC) shikoyatlarni EEOC Public Portal orqali qabul qiladi. Muddat — 180 kun, agar xuddi shu narsani shtat yoki shahar qonuni ham taqiqlasa — 300 kun.
Kamsitish — qonun himoya qiladigan shaxsiy xususiyatingiz (protected characteristic, «himoyalangan belgi») sababli sizga boshqalarga qaraganda yomonroq munosabatda boʻlishdir. Tazyiq va shilqimlik (harassment) ham kamsitishdir.
Ishga olish, ishdan boʻshatish va ish sharoitlarida kamsitish
Nyu-Yorkda yashaysiz
Nyu-York shahrida qonun insonni uning haqiqiy yoki taxmin qilingan jinsi yoki genderi sababli, jumladan u trans, nobinar yoki gender stereotiplariga mos kelmagani uchun ishga olmaslik, lavozimini oshirmaslik yoki ishdan boʻshatishni taqiqlaydi. Shu sababli boshqacha ish haqi yoki ish shartlarini (topshiriqlar, imtiyozlar va boshqalar) belgilash ham mumkin emas.
Tazyiq va shilqimlik (harassment)
Nyu-Yorkda yashaysiz
Gender sababli tazyiq va shilqimlik ham kamsitishdir. Bu bir martalik teng boʻlmagan munosabat yoki takrorlanadigan xatti-harakat boʻlishi mumkin, agar u sababli ishda stereotiplar, xoʻrlash, haqorat yoki xolis boʻlmagan munosabat muhiti yuzaga kelsa.
Nyu-York shtati qonuni
Istalgan maqom
New York State Human Rights Law 19 ta belgi boʻyicha himoya qiladi, jumladan jinsiy orientatsiya, gender identligi yoki uni ifodalash, fuqarolik va immigratsiya maqomi boʻyicha. Shu bilan birga, ish beruvchi AQSHda ishlash huquqi boʻlmagan odamni ishga olmaslikka haqli. Sudlanganlik tarixi bor odamlar va hibsga olinishi oʻz foydasiga tugaganlar ham himoyalangan.
Istalganini tanlash mumkin, lekin shahar komissiyasi siz xuddi shu faktlar boʻyicha sudga yoki boshqa idoraga, jumladan shtatning Division of Human Rights idorasiga yoki EEOCga allaqachon bergan shikoyatni qabul qilmaydi.
Nima boʻlganini yozib qoʻying
Sana, vaqt, joy, nima deyilgani va qilingani, buni kim qilgani va kim koʻrganini yozib qoʻying. DHRga murojaat uchun sana, qisqa tavsif, siz ustidan shikoyat qilayotgan odamlarning yuridik ismlari va ularning kontaktlari kerak.
Dalillarni saqlang
Xabarlar, xatlar, smena jadvallari, ish haqi varaqalari, ishdan boʻshatish haqidagi xatlar va munosabatdagi farqni koʻrsatadigan hamma narsani saqlang. Nusxalarni ishda emas, boshqa joyda saqlang.
Muddatni oʻtkazib yubormang
Muddatlar qisqa va oxirgi holatdan hisoblanadi. Agar ikkilansangiz, koʻrib chiqilish huquqini yoʻqotmaslik uchun darhol murojaat qiling.
Tanlagan idorangizga murojaat qiling
Onlayn-shaklni toʻldiring. Sizdan voqealar haqida soʻrashadi, shuning uchun yozuvlar va nusxalarni qoʻl ostida tuting.
Agar federal sudga daʼvo berishingiz mumkin boʻlsa, shikoyatni EEOCga ham bering
Avval shikoyatni shahar komissiyasiga bering: EEOCga allaqachon berilgan shikoyatni u qabul qilmaydi. U endi shikoyatingizni EEOCga oʻzi yubormaydi. Ishdagi kamsitish haqidagi shikoyat bilan federal sudga esa, odatda, faqat avval uni EEOCga bergan boʻlsangiz borish mumkin. Shuning uchun, agar sudlashishni xohlab qolishingiz mumkin boʻlsa, shikoyatni EEOC Public Portal orqali EEOCga ham bering: buning uchun 180 kun bor, yoki shtat yoxud shahar idorasi xuddi shunday kamsitishga qarshi qonunni qoʻllasa, 300 kun. Oʻz holatingiz haqida bepul yuristdan soʻrang.
Bepul yurist toping
Sizning holatingizda qaysi idoraga murojaat qilgan maʼqul va ularga murojaatlar bir-biri bilan qanday bogʻlanishini bepul yuristdan soʻrang. QARAVAN bepul yuristlari bor tashkilotni topishga yordam beradi.
Ishdagi kamsitish ustidan shikoyat qilish mumkin boʻlgan uchta idora
| NYC Commission on Human Rights (shahar idorasi) | New York State Division of Human Rights (shtat idorasi) | U.S. Equal Employment Opportunity Commission, EEOC (federal idora) | |
|---|---|---|---|
| Shikoyat berish muddati | Oxirgi holatdan 1 yil, gender sababli tazyiq va shilqimlik uchun 3 yil | Agar kamsitish 2024-yil 15-fevralda yoki undan keyin boʻlgan boʻlsa, oxirgi holatdan 3 yil | 180 kun; agar shtatda yoki shaharda xuddi shunday kamsitishga qarshi qonun boʻlsa (Nyu-Yorkda bor), 300 kun |
| Qanday murojaat qilish kerak | Onlayn-shakl: nyc.gov/site/cchr/about/report-discrimination.page | Onlayn-shakl: webapps.dhr.ny.gov/discrimination-report; jarayon haqidagi savollar — info@dhr.ny.gov manziliga | EEOC Public Portal orqali: soʻrov yuboring va telefon, video orqali yoki EEOC ofisida suhbatga yoziling; telefon orqali shikoyat qabul qilinmaydi |
| Narxi | Bepul | Bepul | Bepul |
| Federal sudga daʼvo berish huquqini saqlab qolish uchun | Shahar komissiyasi endi shikoyatni EEOCga oʻzi yubormaydi. Agar federal sudda sudlashishni xohlab qolishingiz mumkin boʻlsa, shikoyatni EEOCga ham bering | Shikoyatni EEOCga ham berish kerakmi yoki yoʻqmi, bepul yuristdan soʻrang | Ishdagi kamsitish haqidagi shikoyat bilan federal sudga, odatda, faqat avval uni shu yerga bergan boʻlsangiz borish mumkin: 180 kun, yoki shtat yoxud shahar idorasi xuddi shunday kamsitishga qarshi qonunni qoʻllasa, 300 kun |
NYC Commission on Human Rights (CCHR)
Nyu-Yorkda yashaysizBepul
Nyu-York shahrining inson huquqlari toʻgʻrisidagi qonuniga rioya qilinishini nazorat qiladigan shahar idorasi. Xodimlar, pudratchilar, stajyorlar va ishga nomzodlarni jinsiy orientatsiya, gender identligi, milliy kelib chiqish va immigratsiya maqomi boʻyicha kamsitishdan himoya qiladi. Bepul; shikoyat onlayn-shakl orqali beriladi: nyc.gov/site/cchr/about/report-discrimination.page. Suhbatga siz ustidan shikoyat qilayotgan odamlarning ismlari va manzillarini hamda voqealarning aniq sanalarini olib boring.
New York State Division of Human Rights (DHR)
Istalgan maqomBepul
Kamsitish haqidagi murojaatlarni, jumladan onlayn-shakl orqali qabul qiladigan shtat idorasi: webapps.dhr.ny.gov/discrimination-report. Voqea sanasi, qisqa tavsif, siz ustidan shikoyat qilayotgan odamlarning yuridik ismlari va kontaktlari hamda sizning kontaktlaringiz kerak boʻladi. Markaziy ofis: One Fordham Plaza, Bronx, NY 10458; kar va eshitishi zaif odamlar uchun — TTY liniyasi 718-741-8300.
U.S. Equal Employment Opportunity Commission (EEOC)
Istalgan maqomBepul
Milliy kelib chiqish, irq, din, jins, teri rangi, yosh, nogironlik va genetik maʼlumotlar boʻyicha ishdagi kamsitishga qarshi federal agentlik. Nyu-York shtatida berish uchun 180 kun bor, agar xuddi shu kamsitish haqida shtat yoki shahar qonuni amal qilsa — 300 kun. Agar tazyiq holatlari bir nechta boʻlgan boʻlsa, muddat oxirgisidan hisoblanadi.
Immigrant and Employee Rights Section (IER)
Istalgan maqomBepul
AQSH Adliya vazirligining federal boʻlimi: fuqarolik, immigratsiya maqomi va milliy kelib chiqish sababli ishga olish va ishdan boʻshatishdagi kamsitish haqidagi, shuningdek I-9 shakli boʻyicha tekshiruvda va E-Verifyda hujjatlarni qonunga xilof talab qilish haqidagi shikoyatlarni qabul qiladi. Anonim murojaat qilish mumkin, tarjimon bepul. Shikoyat onlayn beriladi: civilrightscharge.justice.gov/ier/charge.
Legal Services NYC
Istalgan maqomBepul
Daromadi past ishchilarga bepul maslahat beradi va ularning ishlarini yuritadi, jumladan ishdagi kamsitish boʻyicha. 917-661-4500 raqamiga qoʻngʻiroq qiling va 3 ni bosing: menyu va suhbat rus tilida. Yordam yuristlarning bandligiga va qayerda yashashingizga bogʻliq.
Nyu-York LGBTQ+ ishchilarni shahar va shtat darajasida himoya qiladi. Federal agentlik EEOC hozir oʻz pozitsiyasini qayta koʻrib chiqmoqda, shuning uchun shahar yoki shtat idorasidan boshlash ishonchliroq.
Ism, olmoshlar va murojaat shakli (NYC)
Nyu-Yorkda yashaysizBepul
Nyu-York shahri qonuni ish beruvchilarni insonni u oʻzi koʻrsatgan ism, olmoshlar va murojaat shakli (masalan, Ms., Mrs., Mx.) bilan atashga majbur qiladi, tugʻilgandagi jinsi, anatomiyasi, tashqi koʻrinishi va hujjatlardagi jinsidan qatʼi nazar. Bu yangi ismga hujjatlari yoki ismni oʻzgartirish haqida sud qarori boʻlmaganlarga ham tegishli; istisnolar juda tor, masalan I-9 shakli. Ataylab yoki takroran shunday murojaat qilishdan bosh tortish — qonunbuzarlik.
Jinsiy orientatsiya va gender identligi haqida Nyu-York shtati qonuni
Istalgan maqomBepul
Shtat qonuni haqiqiy yoki taxmin qilingan jinsiy orientatsiya va gender identligi yoki uni ifodalash, jumladan tashqi koʻrinish va xulq-atvor boʻyicha kamsitishni, tugʻilganda yozilgan jinsdan qatʼi nazar, taqiqlaydi. Bu ish, uy-joy va xizmatlarga tegishli.
Federal darajada EEOCning pozitsiyasi
Istalgan maqom
EEOC soʻzlariga koʻra, jinsiy orientatsiya yoki trans boʻlish sababli kamsitish — Title VII (ishdagi kamsitishga qarshi federal qonun) taqiqlagan jins boʻyicha kamsitishdir, lekin uning tushuntirishlari qayta koʻrib chiqilmoqda va oʻzgartiriladi. 2026-yil yanvarda EEOC 2 ga qarshi 1 ovoz bilan ishdagi tazyiq va shilqimlik haqidagi 2024-yilgi qoʻllanmasini bekor qildi. Shahar va shtat qonunlari jinsiy orientatsiya va gender identligini toʻgʻridan-toʻgʻri tilga oladi, shuning uchun ulardan boshlash oqilona.
Lambda Legal, Help Desk
Istalgan maqomBepul
LGBTQ+ insonlar va OIV bilan yashayotgan odamlarning huquqlarini himoya qiladigan notijorat tashkilot. Help Desk umumiy yuridik maʼlumot va jinsiy orientatsiya, gender identligi, gender ifodasi va OIV maqomi sababli kamsitishda yordam beradigan tashkilotlarning kontaktlarini beradi. Yuridik maslahat bermaydi, advokatingiz boʻlmaydi, shoshilinch murojaatlarni qabul qilmaydi.
Sudlanganlik va NYC Fair Chance Act
Nyu-Yorkda yashaysizBepul
Nyu-Yorkda ish beruvchi, odatda, shartli ish taklifi bermaguncha va boshqa fazilatlaringizni baholamaguncha sudlanganlik va koʻrib chiqilayotgan jinoyat ishlari haqida soʻrashga va ularni hisobga olishga haqli emas. Agar shundan keyin u sudlanganlik sababli taklifni qaytarib olmoqchi boʻlsa, maxsus tartibga (Fair Chance Process) rioya qilishi shart. Qonunbuzarliklar haqida NYC Commission on Human Rightsga onlayn-shakl orqali xabar bering: nyc.gov/site/cchr/about/report-discrimination.page.
Shikoyat uchun javob choralari (retaliation)
Istalgan maqom
Ish beruvchi sizni kamsitish haqidagi shikoyatingiz uchun jazolashga haqli emas. Ish haqi toʻlanmagani va xavfli mehnat sharoitlari haqidagi shikoyatlarga ham shu tegishli.
- Discrimination (kamsitish)
- Qonun himoya qiladigan belgi, masalan, jins, gender, orientatsiya yoki milliy kelib chiqish sababli boshqalarga qaraganda yomonroq munosabat.
- Harassment (tazyiq va shilqimlik)
- Ishda haqoratli, kamsituvchi yoki dushmanona muhit yaratadigan istalmagan xatti-harakat. Bu kamsitishning bir turi.
- Protected characteristic (himoyalangan belgi)
- Shu sababli insonni kamsitishni qonun taqiqlaydigan shaxsiy xususiyat.
- Retaliation (ish beruvchining javob choralari)
- Shikoyat qilganingiz yoki oʻz huquqingizdan foydalanganingiz uchun jazo.
- Conditional offer
- Ish beruvchi faqat muayyan sabablarga koʻra qaytarib olishi mumkin boʻlgan ish taklifi.
- Charge (EEOCga ariza)
- EEOC kamsitish haqidagi rasmiy shikoyatni shunday ataydi.
- 311
- Xizmatlar va shikoyatlar boʻyicha shahar maʼlumot xizmati. Onlayn portal.311.nyc.gov saytida va NYC311 ilovasida yozish mumkin; qoʻngʻiroq uchun raqam ham oʻsha, 311: «Russian» deng, sizni bepul tarjimonga ulashadi.
Bu umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas: QARAVANda yuristlar yoʻq. QARAVAN AQSHga kirishga yordam bermaydi va viza, taklifnoma, homiylik yoki evakuatsiyani rasmiylashtira olmaydi. Oʻz ishingiz boʻyicha litsenziyaga ega immigratsiya advokatiga yoki AQSH Adliya vazirligi akkreditatsiya qilgan vakilga murojaat qiling.
Manbalar, tekshirildi: 2026-yil noyabr
- justice.gov/media/989446/dl?inline
- nyc.gov/site/cchr/law/fair-chance-act.page
- eeoc.gov/how-file-charge-employment-discrimination
- eeoc.gov/sex-based-discrimination
- dhr.ny.gov/report
- dhr.ny.gov/protected-characteristics
- nyc.gov/site/cchr/enforcement/complaint-process.page
- nyc.gov/site/cchr/law/legal-guidances-gender-identity-expressi…
- lambdalegal.org/help
- dol.ny.gov/retaliation
- nyc.gov/site/cchr/about/report-discrimination.page
- webapps.dhr.ny.gov/discrimination-report
- legalservicesnyc.org/resources/workers-rights