Қаллобон касонеро меҷӯянд, ки ба онҳо кор ё ҳуҷҷат лозим аст, ва ҷои кори зуд ё иҷозат барои кор ваъда медиҳанд. Дар асл ба онҳо пул ва маълумоти шахсии шумо лозим аст.
Асосӣ
- Агар шумо аллакай пул дода бошед, фавран бо ширкате, ки тавассути он пулро фиристодед, тамос гиред ва хоҳиш кунед, ки пардохтро бекор кунад.
- Корфармои ҳақиқӣ ҳеҷ гоҳ барои ба кор гирифтан пул намепурсад ва чек фиристода, хоҳиш намекунад, ки қисми пулро баргардонед.
- Бланкаҳои хадамоти муҳоҷират U.S. Citizenship and Immigration Services (USCIS) ройгонанд, ва ваъдаи иҷозати «фаврӣ» барои кор нишонаи қаллобӣ аст.
Қаллобон дар ҳамон ҷое эълон медиҳанд, ки корфармоёни ростқавл медиҳанд: дар сайтҳои ҷойҳои холии корӣ, дар шабакаҳои иҷтимоӣ, дар рӯзномаҳо, баъзан дар телевизион ва радио.
Нақшаҳои маъмул ва бо онҳо чӣ бояд кард
| Ин чӣ тавр сар мешавад | Ба шумо чӣ кор карданро пешниҳод мекунанд | Чӣ тавр фарқ кардан ва чӣ бояд кард | |
|---|---|---|---|
| Паём дар бораи кори «осон» (task scam) | Паёми ногаҳонӣ дар WhatsApp, Telegram, тавассути SMS ё дар шабакаҳои иҷтимоӣ: «пули зуд» барои супоришҳое мисли «оптимизатсия» ё «пешбарии мол». Аввал каме пул медиҳанд, одатан $5–20 | Баъд хоҳиш мекунанд, ки пули худатонро гузоред, аксар вақт бо криптовалюта (масалан, бо биткоин), то идома диҳед ва «даромад»-ро бароред. «Даромад» дар барнома воқеӣ нест, ва пули шумо гум мешавад | Ба паёмҳои ногаҳонӣ дар бораи кор ҷавоб надиҳед, барои кор ба ҳеҷ кас пул надиҳед ва ба касоне, ки барои баҳоҳои мусбат пул медиҳанд, бовар накунед |
| Кор дар хона | Эълоне, ки дар он барои кӯшиши кам ҳазорҳо доллар дар як моҳ ваъда медиҳанд: аз нав фурӯхтани мол, ирсоли минбаъдаи бастаҳо, «ёрдамчӣ» барои нигоҳубин ё «ёрдамчии шахсӣ» | Барои «маҷмӯаи ибтидоӣ», омӯзиш ё сертификатҳои бефоида пул додан ё бастаҳоро қабул карда, ба ҷои дигар фиристодан | Бастаҳоро фиристода, шумо иштирокчии нақша бо кортҳои дуздидашуда мешавед. Пули «як моҳи кор» одатан ҳеҷ гоҳ намеояд |
| Чеки қалбакӣ | «Корфармо» чек мефиристад ва хоҳиш мекунад, ки онро ба ҳисоб гузоред | Қисми пулро ба каси дигар фиристодан ё бо он корти тӯҳфавӣ харидан | Чек қалбакӣ мебарояд, ва бонк пулро баргардонданро талаб мекунад. Корфармои ростқавл чунин намекунад |
| «Ба кор ҷойгиркунӣ»-и пулакӣ | Агентӣ пулро пешакӣ мегирад ва ҷойҳои холии кориро ваъда медиҳад, ки кӯҳна ё бофта мебароянд | Барои хизматрасонӣ пул додан | Агентиҳои ростқавл одатан аз довталабон пул намегиранд. Дар Ню-Йорк агентӣ бояд иҷозатнома дошта бошад ва то даме ки шуморо ба кор ҷойгир накардааст, ҳуқуқ надорад пул гирад |
| Ҷойҳои холии кор дар идораҳои давлатӣ | Эълон дар бораи кор дар ҳукумати ИМА ё дар хадамоти почта (United States Postal Service, USPS) | Пул пардохтан, то ҷойи корро гиред | Маълумот дар бораи ҷойҳои холии кор дар сохторҳои федералӣ ва USPS ройгон аст, ариза додан ҳам ройгон аст. Пул пардохтан лозим нест |
| Ба зудӣ гирифтани иҷозат барои кор ва мақом | Ваъда медиҳанд, ки иҷозат барои кор (Employment Authorization Document, EAD) ё визаро фавран ва «бе хатар» мегиред | Барои бланкҳо пул пардохтан ё нусхаҳои аслии ҳуҷҷатҳоро супурдан | Ин қаллобии муҳоҷиратӣ аст: бланкҳо ройгонанд, нусхаҳои аслиро супурдан мумкин нест, ва машварати ҳуқуқиро мувофиқи қонун танҳо адвокати литсензиядор ё намояндае, ки Вазорати адлияи ИМА аккредитатсия кардааст, ҳақ дорад диҳад |
| Кор бо ҳуҷҷатҳои шахси дигар | Пешниҳод мекунанд, ки «ҳуҷҷатҳо барои кор» ё рақами SSN-и шахси дигарро харед, ё маслиҳат медиҳанд, ки дар шакли I-9 қайд кунед, ки шумо шаҳрванди ИМА ҳастед | Барои ҳуҷҷатҳо пул пардохтан ё худро шаҳрванди ИМА номидан | Дар болои имзо дар шакли I-9 навишта шудааст, ки барои маълумоти бардурӯғ ва ҳуҷҷатҳои қалбакӣ қонуни федералӣ зиндон ва ҷарима пешбинӣ мекунад. Агар худро ба корфармо шаҳрванди ИМА номед, аз ҷумла дар I-9, мувофиқи қонуни муҳоҷират ин метавонад роҳи гирифтани green card-ро пӯшад, ва одатан барои ин озодкунӣ (waiver) вуҷуд надорад. EAD-ро интизор шавед ва аз ҳуқуқшиноси ройгон пурсед |
Қадамҳое, ки агентии федералии ҳифзи ҳуқуқи истеъмолкунандагон Federal Trade Commission (FTC) маслиҳат медиҳад.
Номи ширкатро дар интернет ҷустуҷӯ кунед
Номи ширкат ё номи корфарморо якҷоя бо калимаҳои «scam», «review» ё «complaint» ҷустуҷӯ кунед. Агар дигаронро фиреб дода бошанд, шумо шикоятҳоро мебинед. Аммо агар шикоят набошад, ин ҳанӯз исбот намекунад, ки ширкат ростқавл аст.
Дар бораи пешниҳод ба касе, ки ба ӯ бовар доред, нақл кунед
Пешниҳодро ба шахси наздик нақл кунед ва пурсед, ки ӯ чӣ фикр дорад. Дар баробари ин шумо барои фикр кардан вақт пайдо мекунед.
Барои ваъдаи кор пул пардохт накунед
Корфармоёни ростқавл, аз ҷумла ҳукумати ИМА, хоҳиш намекунанд, ки барои ба кор гирифтанатон пул пардохт кунед. Касе, ки хоҳиш мекунад, қаллоб аст.
Бовар накунед, ки чек «гузашт»
Корфармои ростқавл чек намефиристад, ки онро ба ҳисоб гузоред ва қисми пулро ба ҷои дигар фиристед ё корти тӯҳфавӣ харед. Чек қалбакӣ мебарояд, ва бонк талаб мекунад, ки маблағро баргардонед.
Фавран бо ҳамон касе, ки тавассути ӯ пардохт кардед, тамос гиред
Бо ҳар роҳе ки пардохт карда бошед — бо корт, тавассути барномаи пардохт, бо интиқоли пул, бо корти тӯҳфавӣ ё бо криптовалюта, — фавран бо ширкате, ки тавассути он пулро фиристодед, тамос гиред, дар бораи қаллобӣ хабар диҳед ва хоҳиш кунед, ки агар имконпазир бошад, пардохтро бекор кунанд.
Ба FTC хабар диҳед
Дар ReportFraud.ftc.gov хабар диҳед — ҳатто агар эълони қаллобиро дида бошеду пул гум накарда бошед. Ба додситони кулли иёлот (state attorney general) ҳам хабар додан мумкин аст.
Агар шуморо «ёрдамчӣ» бо ҳуҷҷатҳои муҳоҷиратӣ фиреб дода бошад
MOIA, идораи шаҳрӣ оид ба корҳои муҳоҷирон, ба хати ройгон оид ба қаллобии муҳоҷиратӣ равона мекунад: 800-566-7636 (New Americans Hotline-и иёлоти Ню-Йорк): бигӯед «Russian», ва тарҷумонро ройгон пайваст мекунанд. Он ҷо мефаҳмонанд, ки чунин қаллобиро чӣ тавр шинохтан мумкин аст ва ба куҷо муроҷиат кардан лозим аст.
Агар шуморо маҷбур кунанд, ки кор кунед
Агар шуморо маҷбуран, бо фиреб ё таҳдид ба кор водор кунанд, ин метавонад савдои одамон бошад. Ба National Human Trafficking Hotline занг занед: 1-888-373-7888, шабонарӯзӣ ва махфӣ. Бигӯед «Russian», ва тарҷумонро ройгон пайваст мекунанд. Ба 233733 SMS ҳам навиштан мумкин аст, аммо мукотиба бо забони англисӣ аст.
Federal Trade Commission (FTC), ReportFraud.ftc.gov
Ҳар гуна мақомРойгон
Агентии федералӣ, ки хабарҳо дар бораи қаллобиро қабул мекунад. Агар шумо нақшаи қаллобона бо корро дида бошед ё пул гум карда бошед, онлайн хабар диҳед.
Хат оид ба қаллобии муҳоҷиратӣ (MOIA)
Ҳар гуна мақомДар Ню-Йорк зиндагӣ мекунедРойгон
Хати ройгоне, ки MOIA тавсия медиҳад (ин New Americans Hotline-и иёлоти Ню-Йорк аст): барои онҳое, ки бо хизматрасониҳои ҳуқуқӣ фиреб хӯрдаанд, ва барои онҳое, ки мехоҳанд фиребро шинохтанро ёд гиранд. Бигӯед «Russian», ва тарҷумонро ройгон пайваст мекунанд. Ҳам адвокатҳо ва ҳам ғайриадвокатҳо фиреб медиҳанд. Машварати ҳуқуқиро оид ба муҳоҷират танҳо аз адвокат, аз намояндае, ки Вазорати адлияи ИМА (DOJ) аккредитатсия кардааст, ё дар ташкилоте, ки DOJ эътироф кардааст, гиред. Бланкҳо дар www.uscis.gov/forms ройгонанд; танҳо нусхаҳои ҳуҷҷатҳоро диҳед, на нусхаҳои аслиро.
Department of Consumer and Worker Protection (DCWP), литсензияҳои агентиҳо
Дар Ню-Йорк зиндагӣ мекунедРойгон
Идораи шаҳрӣ, ки ба агентиҳои кордиҳӣ дар Ню-Йорк литсензия медиҳад. Агентӣ ҳақ надорад пеш аз он ки шуморо ба кор ҷойгир кунад, пул гирад, инчунин ҳақ надорад барои курсҳо, аксҳо ва санҷиши резюме пул гирад. Литсензияро онлайн дар nyc.gov/site/dca/consumers/check-license.page санҷед, шикоятро онлайн дар nyc.gov/site/dca/consumers/file-complaint.page диҳед (бланк бо забони русӣ ҳам ҳаст); номи худ ва мақоми худро гуфтан ҳатмӣ нест.
Ҷойҳои боэътимод барои ҷустуҷӯи кор
Ҳар гуна мақомРойгон
FTC маслиҳат медиҳад, ки аз USAJobs.gov, сайти расмии ҷойҳои холии кори ҳукумати федералӣ, ва CareerOneStop, сайти Вазорати меҳнати ИМА, сар кунед: он ҷо садҳо ҳазор ҷойи холии кор ва пайвандҳо ба барномаҳои таълимӣ дар ҳар иёлот ҳаст. Дар Ню-Йорк марказҳои ройгони шаҳрии Workforce1 ҳам ҳастанд.
- Task scam (қаллобӣ бо супоришҳо)
- Нақшае, ки дар он ба шумо менависанд, ки бо иҷрои супоришҳои оддӣ дар барнома пул кор кардан мумкин аст, ва баъд хоҳиш мекунанд, ки пул гузоред.
- Fake check scam (чеки қалбакӣ)
- Нақшае, ки дар он ба шумо чек мефиристанд, хоҳиш мекунанд, ки онро ба ҳисоб гузоред ва қисми пулро ба ҷои дигар фиристед. Чек қалбакӣ мебарояд.
- Reshipping (фиристодани дубораи бастаҳои почтаӣ)
- «Кор», ки дар он аз шумо хоҳиш мекунанд, ки бастаҳои почтаиро гиред ва онҳоро ба ҷои дигар фиристед, аксар вақт ба кишвари дигар. Ин қисми нақша бо моли дуздида аст.
- Immigration fraud (қаллобии муҳоҷиратӣ)
- Фиреб додани одамоне, ки кӯмаки ҳуқуқӣ оид ба муҳоҷират меҷӯянд, масалан ваъдаҳои бардурӯғ дар бораи зуд гирифтани иҷозат барои кор.
- DOJ-accredited representative
- Шахси бе мақоми адвокат, ки Вазорати адлияи ИМА ба ӯ иҷозат додааст дар ташкилоти эътирофшуда кӯмаки ҳуқуқии муҳоҷиратӣ расонад.
- 311
- Хадамоти маълумотдиҳии шаҳр оид ба хизматҳо ва шикоятҳо. Онлайн дар portal.311.nyc.gov ва дар барномаи NYC311 навиштан мумкин аст; рақам барои занг ҳамон аст, 311: бигӯед «Russian», ва тарҷумонро ройгон пайваст мекунанд.
Ин маълумоти умумӣ аст, на машварати ҳуқуқӣ: дар QARAVAN ҳуқуқшинос нест. QARAVAN барои ворид шудан ба ИМА кӯмак намекунад ва наметавонад раводид, даъватнома, кафолат (спонсорство) ё эвакуатсия ба расмият дарорад. Оид ба парвандаи худ ба адвокати муҳоҷиратии иҷозатномадор ё ба намояндае, ки аз ҷониби Вазорати адлияи ИМА аккредитатсия шудааст, муроҷиат кунед.