Soxta eʼlonlar va oʻzini ijaraga beruvchi qilib koʻrsatuvchilar pul va hujjatlarni qanday aldab oladi, toʻlashdan oldin nimani tekshirish kerak va bu allaqachon sodir boʻlgan boʻlsa, qayerga xabar berish kerak.
Firibgarlar koʻpincha yaqinda kelgan va uy-joy topishga shoshilayotgan odamlarni tanlaydi va qaror qabul qilishga shoshiltiradi. Rus tilidagi yoki «yurtdosh»dan kelgan eʼlon kafolat emas: uni boshqa har qanday eʼlon kabi tekshiring.
Firibgarlik haqidagi xabarlarni shahar politsiyasi NYPD, federal idora Federal Trade Commission (FTC), FBI qoshidagi Internet Crime Complaint Center (IC3) va Nyu-York shtatining Attorney Generali qabul qiladi.
Eng muhimi
- Agar siz allaqachon pul toʻlagan yoki hujjat yuborgan boʻlsangiz, NYPD va FTCga xabar bering: ReportFraud.ftc.gov saytida yoki 877-382-4357 telefoni orqali (3 ni bosing, sizni rus tili tarjimoni bilan ulashadi, oʻzbek tili tarjimonini ham soʻrashingiz mumkin: «Uzbek»; du–ju 9:00–17:00).
- Uy-joyni koʻrmaguningizcha va bu odam uni ijaraga berishga haqli ekanini tekshirmaguningizcha pul, hujjat va ariza yubormang.
- Agar faqat Western Union yoki MoneyGram orqali, sovgʻa kartalari yoki kriptovalyuta bilan toʻlashni taklif qilishsa, bu firibgarlik.
Ijaradagi keng tarqalgan sxemalar va ularni qanday tekshirish kerak
| Nima boʻladi | Qanday tekshirish mumkin | |
|---|---|---|
| Ijaraga berilmaydigan uy-joy haqidagi eʼlon | Ijara haqi shubhali darajada past; «egasi» chet elda ekanini va uy-joyni koʻrsata olmasligini aytadi, shoshiltiradi va yigʻim, garov puli yoki birinchi oy uchun pul oʻtkazmasi, sovgʻa kartalari yoki kriptovalyuta soʻraydi. | Agar qaror qabul qilishga shoshiltirishsa, ketib qoling. Agar oʻsha uy-joy sotuvga ham qoʻyilgan boʻlsa, bu jiddiy xavotirli belgi. |
| Koʻchirib olingan eʼlon | Firibgarlar haqiqiy eʼlonning suratlari, tavsifi yoki virtual turini koʻchirib oladi, oʻz kontaktlarini qoʻyadi va boshqa saytga joylaydi, shuning uchun qoʻngʻirogʻingiz yoki xatingizga firibgar javob beradi. | Internetda manzilni egasi yoki kompaniya nomi bilan birga qidirib koʻring. Oʻsha manzil boʻyicha boshqa nom ostidagi eʼlonlar firibgarlik belgisi. Uy-joy kompaniyaning oʻz saytida bor-yoʻqligini tekshiring. |
| Soxta «agent» | Uy-joyga egalik qilmaydigan va uni boshqarmaydigan odam uchrashuv va uy-joyni koʻrsatishdan oldinoq, koʻpincha Western Union, MoneyGram yoki Green Dot MoneyPak oldindan toʻlangan kartasi orqali pul oladi. Baʼzan soxta kalitlar yuboradi. | Uy-joyni koʻrmaguningizcha oldindan pul toʻlamang va ariza toʻldirmang. Agent va manzilni internetda yoki Better Business Bureau orqali tekshiring. |
| Hujjatlaringizni yigʻib oladigan ariza | «Ijaraga beruvchi» Social Security raqami, haydovchilik guvohnomasi surati, ish haqi varaqalari va boshqa shaxsiy maʼlumotlarni soʻraydi, keyin esa shaxsingizni oʻgʻirlaydi. | Sizga oʻzi yozgan va egasi bilan ishlashini aytgan odamga shaxsiy va moliyaviy maʼlumotlarni bermang. Egasi yoki kompaniyaning sizda allaqachon bor kontaktlaridan foydalaning. |
| Kredit reytingi skrinshotlarini yuborish haqidagi iltimos | Sizdan toʻlovga qodirligingizni isbotlash va kredit reytingi skrinshotlarini yuborishni soʻrashadi, aslida esa sizni muntazam pul yechib olinadigan pullik kredit monitoringiga yozib qoʻymoqchi boʻlishadi. | Ijaraga beruvchilar kredit tarixini oʻzlari tekshiradi va uni ular uchun topib berishingizni soʻramaydi. |
| Uy-joy idorasidan kelgan soxta xat | HPD yoki uning pudratchisi Nan McKay manzillariga oʻxshash manzillardan kelgan xatlar kvartirani koʻrishdan oldin garov puli toʻlashni yoki tez rasmiylashtirish uchun qoʻshimcha pul toʻlashni soʻraydi. | HPDning haqiqiy xatlari @hpd.nyc.gov yoki @nanmckay.com bilan tugaydigan manzillardan keladi. HPD xodimlari garov puli yoki tezlashtirish uchun pul soʻramaydi va kvartirani yoʻqotishingiz bilan qoʻrqitmaydi. |
| Aldanganingizdan keyin «pulni qaytarish» taklifi | Sizga, koʻpincha ijtimoiy tarmoqlarda, yoʻqotgan pulingizni qaytarishlarini yoki FBIdan ekanliklarini yozishadi va yana maʼlumot yoki pul undirib olinadigan havola yuborishadi. | FBI qoshidagi Internet Crime Complaint Center hech qachon pul toʻlashni soʻramaydi, ijtimoiy tarmoqlar va messenjerlarda yozmaydi va pullik «qaytaruvchilar»ga yoʻnaltirmaydi. www.ic3.gov manzilini oʻzingiz tering. |
Narxni solishtiring
Agar ijara haqi hudud uchun odatdagidan ancha past boʻlsa, bu firibgarlik boʻlishi mumkin. Agar «foydali narx» deb shoshiltirishsa, ketib qoling.
Manzil va egasini internetda toping
Manzilni egasi yoki kompaniya nomi bilan birga qidirib koʻring. Bitta manzilda turli egalar boʻlishi yoki uy-joy kompaniyaning oʻz saytida yoʻqligi aldov belgilari.
Shikoyatlarni qidiring
Egasi yoki kompaniya nomini complaint, review yoki scam soʻzlari bilan qidirib koʻring va boshqalar nima yozganini koʻring.
Uy-joyni koʻring va kim kimligini tekshiring
Oʻzingiz boring, tanishingizni yuboring yoki jonli video ekskursiya soʻrang. Agentdan uy-joy egasi boʻlgan kompaniya yoki boshqaruv kompaniyasining vizitkasini soʻrang va uni agentning hujjati bilan solishtiring. Agar xususiy shaxs ijaraga bersa, binoni HPD Online (hpdonline.nyc.gov) saytida toping: u yerda egasi va boshqaruvchisi koʻrsatilgan, ularni ijaraga beruvchining hujjati bilan solishtiring. HPDda roʻyxatdan oʻtishga uch va undan ortiq kvartirali uylarning egalari, shuningdek, egasi yoki uning yaqinlari yashamaydigan bir yoki ikki oilalik uylarning egalari majbur; shuning uchun yozuv yoʻqligi hali aldovni isbotlamaydi, masalan, shu uyda yashaydigan uy egasidan xona ijaraga olsangiz. Bu yerda ham toʻliq kafolat yoʻq: firibgarlar mustaqil koʻrish mumkin boʻlgan eʼlonlarni ham koʻchirib oladi.
Hujjatlaringizni hammaga bermang
Ijara boʻyicha kelishmaguningizcha Social Security raqami, kredit reytingi va hujjatlar suratini bermang. Keyinroq haqiqiy ijaraga beruvchi kreditni tekshirish uchun Social Security raqami yoki ITIN soʻrashi mumkin; uni faqat uy-joyni koʻrganingizdan va egasini tekshirganingizdan keyin bering va hech qachon sizga birinchi boʻlib oʻzi yozgan odamga bermang. «Egasining yordamchisi» yuborgan kontaktlardan foydalanmang, faqat sizda oldindan bor boʻlganlaridan foydalaning.
Toʻlovni kuzatib boʻladigan usulda toʻlang
Hech qachon Western Union yoki MoneyGram orqali pul oʻtkazmasi, sovgʻa kartalari, kriptovalyuta yoki Green Dot MoneyPak kabi oldindan toʻlangan kartalar bilan toʻlamang. Har bir toʻlov uchun sizga kvitansiya berilishi kerak. FTC Zelle, Cash App yoki Venmo orqali oʻtkazmani naqd pulga tenglashtiradi: pulni qaytarish juda qiyin, shuning uchun faqat kimligini va uy-joyni ijaraga berish huquqini siz tekshirgan odamga pul oʻtkazing.
Uy-joy idorasidan kelgan xatlarni tekshiring
Agar xat HPDdan kelgandek koʻrinsa, manzilga qarang: u @hpd.nyc.gov yoki @nanmckay.com bilan tugashi kerak. Ishonchingiz komil boʻlmasa, HPD bilan oʻzingiz bogʻlaning. HPD ogohlantirishida tilga olingan dasturga ariza berganlar NYCEHVHELP@nanmckay.com manziliga, dastur ishtirokchilari esa bu manzilga yozishi mumkin: DTRAI@hpd.nyc.gov.
Agar siz allaqachon pul toʻlagan yoki hujjat yuborgan boʻlsangiz
Agar holatingiz imkon bersa, NYPDga onlayn ariza bering yoki eng yaqin uchastkaga (precinct) boring. 911 ga («Uzbek» deng, tarjimon ulanadi; oʻzbek tili tarjimoni boʻlmasa, «Russian» deng) faqat sizga xavf tahdid solayotgan boʻlsa yoki jinoyat aynan hozir sodir boʻlayotgan boʻlsa qoʻngʻiroq qiling. Agar ilova yoki bank orqali toʻlagan boʻlsangiz, darhol ularga xabar bering. Shuningdek, eʼlon joylashgan saytga, FTCga (ReportFraud.ftc.gov yoki 877-382-4357, tarjimon uchun 3 ni bosing) va Nyu-York shtatining Attorney Generaliga xabar bering. Skrinshotlar, kvitansiyalar, yozishmalar va firibgarning kontaktlarini saqlab qoʻying.
Pulni qaytarish boʻyicha pullik takliflarni rad eting
Agar sizga haq evaziga pulni qaytarishni taklif qilishsa yoki «FBIdan» deb yozishsa, ularning havolalarini ochmang. Bunday xabarlar koʻpincha ijtimoiy tarmoqlar yoki messenjerlarda keladi, baʼzan sunʼiy intellekt yaratgan video bilan. Faqat www.ic3.gov saytiga, manzilni oʻzingiz terib, xabar bering.
FTC: ReportFraud.ftc.gov
Istalgan maqomBepul
Ijara eʼlonlari bilan bogʻliq firibgarlik haqidagi xabarlarni qabul qiladigan federal idora. Ingliz tilini bilmasangiz, 877-382-4357 raqamiga qoʻngʻiroq qiling va 3 ni bosing: tarjimon ulanadi, rus tili tillar roʻyxatida bor (du–ju 9:00–17:00, Nyu-York vaqti bilan). Shuningdek, politsiyaga, eʼlon joylashgan saytga va shtatning Attorney Generaliga xabar bering.
New York City Police Department (NYPD)
Istalgan maqomBepul
Arizani onlayn (NYPD bu ayrim turdagi arizalar uchun mumkinligini yozadi) yoki yaqiningizdagi uchastkada (precinct) berish mumkin. 911 ga («Uzbek» deng, tarjimon ulanadi; oʻzbek tili tarjimoni boʻlmasa, «Russian» deng) faqat xavf aynan hozir boʻlsa yoki jinoyat koʻz oldingizda sodir boʻlayotgan boʻlsa qoʻngʻiroq qiling. Jinoyat haqida har qanday immigratsiya maqomida xabar berish mumkin. NYPD varaqasida odatiy sxema tasvirlangan: uy-joyga egalik qilmaydigan «agent», Western Union, MoneyGram yoki Green Dot MoneyPak orqali toʻlash haqidagi iltimoslar va «agent» goʻyo safarda boʻlgan paytda beriladigan soxta kalitlar.
NYC Department of Consumer and Worker Protection (DCWP)
Istalgan maqomBepul
DCWP ijaradagi firibgarlikni eng yomon oʻnta kundalik firibgarlik qatoriga kiritadi: uy-joyni koʻrmaguningizcha ariza toʻldirmang va oldindan toʻlamang, pul oʻtkazmang va oldindan toʻlangan kartalar bilan toʻlamang. Shikoyat berish yoki kompaniya litsenziyasini tekshirish nyc.gov/dcwp saytida onlayn qilish mumkin.
HPDning firibgarlik haqidagi ogohlantirishi
Istalgan maqomBepul
HPD uy-joy vaucheriga ariza beruvchilarga va uy-joy qidirayotganlarga yuboriladigan soxta xatlar haqida ogohlantiradi: ularda garov puli yoki tezlashtirish uchun toʻlov soʻraladi. HPDning haqiqiy xatlari @hpd.nyc.gov yoki @nanmckay.com bilan tugaydigan manzillardan keladi; xatni tekshirish uchun ariza beruvchilar NYCEHVHELP@nanmckay.com manziliga, dastur ishtirokchilari esa bu manzilga yozadi: DTRAI@hpd.nyc.gov.
FBI Internet Crime Complaint Center (IC3)
Istalgan maqomBepul
Internet firibgarligi haqidagi shikoyatlar rasmiy www.ic3.gov saytida qabul qilinadi. Siz bilan kim va qanday bogʻlanganini, toʻlov maʼlumotlarini (sana, summa, hisob raqamlari) va nima sodir boʻlganini koʻrsating. IC3 pulni qaytarish uchun hech qachon haq olmaydi. 60 yosh va undan katta odamlarga shikoyat berishda Adliya vazirligining Elder Justice Hotline liniyasi yordam beradi. Liniya nafaqat ingliz va ispan tillarida yordam beradi: «Uzbek» deng; oʻzbek tili tarjimoni boʻlmasa, «Russian» deng.
NYCHA Inspector General
Istalgan maqomBepul
NYCHA davlat uy-joyi yoki Section 8 uchun ariza berganlik uchun hech qachon haq olmaydi. Agar oʻzini NYCHA xodimi deb ataydigan odam pul soʻrasa, shahar Department of Investigation qoshidagi NYCHA Inspector Generalga onlayn (nyc.gov/site/doi/contact/online-complaint-form.page) yoki federal Department of Housing and Urban Development (HUD) Inspector Generaliga hudoig.gov/report-fraud dagi shakl orqali xabar bering.
Emergency Rental Assistance Program (ERAP): dastur yopilgan
Istalgan maqomBepul
Shtatning ERAP dasturi yopilgan: 2026-yil avgustida shtat idorasi Office of Temporary and Disability Assistance (OTDA) qoʻngʻiroq markazi yopilganini, barcha arizalar esa toʻlangan, rad etilgan yoki dastlabki tarzda tasdiqlanganini maʼlum qildi. Yangi arizalarni hech kim qabul qilmaydi, shuning uchun ariza berishda yordam berish haqidagi har qanday taklif xavotirli belgi. ERAP bilan bogʻliq firibgarlik haqida FTCga ReportFraud.ftc.gov saytida onlayn xabar bering. Yopilgan dastur haqidagi savollarga javoblarni OTDA otda.ny.gov/programs/emergency-rental-assistance saytida eʼlon qiladi.
- Western Union yoki MoneyGram orqali pul oʻtkazmasi (wire transfer)
- Western Union yoki MoneyGram kabi xizmat orqali pul yuborish. Bu naqd pul kabi: yuborilgandan keyin pulni qaytarish juda qiyin.
- Shaxsni oʻgʻirlash (identity theft)
- Sizning nomingizdan hisob ochish, qarz olish yoki firibgarlik qilish uchun ismingiz, Social Security raqamingiz yoki hujjatlaringizdan foydalanish.
- Kredit monitoringi (credit monitoring)
- Kredit hisobotlaringizni kuzatib boradigan pullik xizmat. Firibgarlik sxemasida aynan shuni sizga kredit reytingini yuborish haqidagi iltimos niqobi ostida sotishadi.
- FTC
- Federal Trade Commission, firibgarlik haqidagi xabarlarni ReportFraud.ftc.gov saytida qabul qiladigan federal idora.
- IC3
- FBI qoshidagi Internet Crime Complaint Center, internet firibgarligi haqida xabar berish uchun federal sayt (www.ic3.gov).
- NYPD
- New York City Police Department, Nyu-York shahar politsiyasi.
- ERAP
- Emergency Rental Assistance Program, Nyu-York shtatining ijara qarzlarini toʻlash boʻyicha yopilgan dasturi.
- 311
- Shaharning maʼlumot va shikoyatlar xizmati. Undan portal.311.nyc.gov saytida yoki 311 ilovasida onlayn foydalanish mumkin; Nyu-Yorkda 311 ni terish ham mumkin, boshqa joylardan — 212-639-9675. «Uzbek» deng, sizga bepul tarjimon ulanadi; oʻzbek tili tarjimoni boʻlmasa, «Russian» deng.
- Green Dot MoneyPak
- Oldindan toʻlangan karta. Shahar isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish idorasi DCWP ogohlantiradi: ijara uchun hech qachon bunday kartalar bilan toʻlamang.
- Better Business Bureau
- Kompaniyalar haqidagi sharhlar va shikoyatlarni eʼlon qiladigan xususiy notijorat tashkilot. NYPD eʼlonlardagi agentlarni u orqali tekshirishni maslahat beradi.
Bu umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas: QARAVANda yuristlar yoʻq. QARAVAN AQSHga kirishga yordam bermaydi va viza, taklifnoma, homiylik yoki evakuatsiyani rasmiylashtira olmaydi. Oʻz ishingiz boʻyicha litsenziyaga ega immigratsiya advokatiga yoki AQSH Adliya vazirligi akkreditatsiya qilgan vakilga murojaat qiling.
Manbalar, tekshirildi: 2026-yil noyabr
- consumer.ftc.gov/articles/rental-listing-scams
- nyc.gov/site/nypd/services/victim-services/how-to-report-a-cri…
- nyc.gov/site/nycha/eligibility/eligibility.page
- nyc.gov/site/dca/consumers/10-worst-everyday-scams.page
- nyc.gov/assets/hpd/downloads/pdfs/services/scam-alert-english.…
- ic3.gov/PSA/2026/PSA260720
- otda.ny.gov/programs/emergency-rental-assistance
- nyc.gov/site/doi/contact/online-complaint-form.page
- hudoig.gov/report-fraud